Skip to content

काण्डम् २

Earth, Cities, Plants, Animals and People

A book of the Amarakosha.

Part 1 of 5: verses 1–299 of 1,494Sanskrit with transliteration

A student memorising a palm-leaf book by lamplight.

वर्गाः पृथ्वीपुरक्ष्माभृद्वनौषधिमृगादिभिः ॥ १ ॥

vargāḥ pṛthvīpurakṣmābhṛdvanauṣadhimṛgādibhiḥ || 1 ||

Report an error

नृब्रह्मक्षत्रविट्शूद्रैः साङ्गोपाङ्गैरिहोदिताः ॥ २ ॥

nṛbrahmakṣatraviṭśūdraiḥ sāṅgopāṅgairihoditāḥ || 2 ||

Report an error

==।। भूमिवर्गः ।।== । भूर्भूमिरचलानन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिता ॥ ३ ॥

==|| bhūmivargaḥ ||== | bhūrbhūmiracalānantā rasā viśvambharā sthitā || 3 ||

Report an error

धरा धरित्री धरणिः क्षोणिर्ज्या काश्यपी क्षितिः ॥ ४ ॥

dharā dharitrī dharaṇiḥ kṣoṇirjyā kāśyapī kṣitiḥ || 4 ||

Report an error

सर्वंसहा वसुमती वसुधोर्वी वसुन्धरा ॥ ५ ॥

sarvaṃsahā vasumatī vasudhorvī vasundharā || 5 ||

Report an error

गोत्रा कुः पृथिवी पृथ्वी क्ष्मावनिर्मेदिनी मही ॥ ६ ॥

gotrā kuḥ pṛthivī pṛthvī kṣmāvanirmedinī mahī || 6 ||

Report an error

विपुला गह्वरी धात्री गौरिला कुम्भिनी क्षमा ॥ ७ ॥

vipulā gahvarī dhātrī gaurilā kumbhinī kṣamā || 7 ||

Report an error

भूतधात्री रत्नगर्भा जगती सागराम्बरा ॥ ८ ॥

bhūtadhātrī ratnagarbhā jagatī sāgarāmbarā || 8 ||

Report an error

मृन्मृत्तिका प्रशस्ता तु मृत्सा मृत्स्ना च मृत्तिका ॥ ९ ॥

mṛnmṛttikā praśastā tu mṛtsā mṛtsnā ca mṛttikā || 9 ||

Report an error

उर्वरा सर्वसस्याढ्या स्यादूषः क्षारमृत्तिका ॥ १० ॥

urvarā sarvasasyāḍhyā syādūṣaḥ kṣāramṛttikā || 10 ||

Report an error

ऊषवानूषरो द्वावप्यन्यलिङ्गौ स्थलं स्थली ॥ ११ ॥

ūṣavānūṣaro dvāvapyanyaliṅgau sthalaṃ sthalī || 11 ||

Report an error

समानौ मरुधन्वानौ द्वे खिलाप्रहते समे ॥ १२ ॥

samānau marudhanvānau dve khilāprahate same || 12 ||

Report an error

त्रिष्वथो जगती लोको विष्टपं भुवनं जगत् ॥ १३ ॥

triṣvatho jagatī loko viṣṭapaṃ bhuvanaṃ jagat || 13 ||

Report an error

लोकोऽयं भारतं वर्षं शरावत्यास्तु योऽवधेः ॥ १४ ॥

loko'yaṃ bhārataṃ varṣaṃ śarāvatyāstu yo'vadheḥ || 14 ||

Report an error

देशः प्राग्दक्षिणः प्राच्य उदीच्यः पश्चिमोत्तरः ॥ १५ ॥

deśaḥ prāgdakṣiṇaḥ prācya udīcyaḥ paścimottaraḥ || 15 ||

Report an error

प्रत्यन्तो म्लेच्छदेशः स्यान्मध्यद्देशस्तु मध्यमः ॥ १६ ॥

pratyanto mlecchadeśaḥ syānmadhyaddeśastu madhyamaḥ || 16 ||

Report an error

आर्यावर्तः पुण्यभूमिर्मध्यं विन्ध्यहिमालयोः ॥ १७ ॥

āryāvartaḥ puṇyabhūmirmadhyaṃ vindhyahimālayoḥ || 17 ||

Report an error

नीवृज्जनपदो देशविषयौ तूऽपवर्तनम् ॥ १८ ॥

nīvṛjjanapado deśaviṣayau tū'pavartanam || 18 ||

Report an error

त्रिष्वागोष्ठान्नडप्राये नड्वान्नड्वल इत्यपि ॥ १९ ॥

triṣvāgoṣṭhānnaḍaprāye naḍvānnaḍvala ityapi || 19 ||

Report an error

कुमुद्वान्कुमुदप्राये वेतस्वान्बहुवेतसे ॥ २० ॥

kumudvānkumudaprāye vetasvānbahuvetase || 20 ||

Report an error

शाद्वलः शादहरिते सजम्बाले तु पङ्किलः ॥ २१ ॥

śādvalaḥ śādaharite sajambāle tu paṅkilaḥ || 21 ||

Report an error

जलप्रायमनूपं स्यात्पुंसि कच्छस्तथाविधः ॥ २२ ॥

jalaprāyamanūpaṃ syātpuṃsi kacchastathāvidhaḥ || 22 ||

Report an error

स्त्री शर्करा शर्करिलः शार्करः शर्करावति ॥ २३ ॥

strī śarkarā śarkarilaḥ śārkaraḥ śarkarāvati || 23 ||

Report an error

देश एवादिमावेववमुन्नेयाः सिकतावति ॥ २४ ॥

deśa evādimāvevavamunneyāḥ sikatāvati || 24 ||

Report an error

देशो नद्यम्बुवृष्ट्यम्बुसंपन्नव्रीहिपालितः ॥ २५ ॥

deśo nadyambuvṛṣṭyambusaṃpannavrīhipālitaḥ || 25 ||

Report an error

स्यान्नदीमातृको देवमातृकश्च यथाक्रमम् ॥ २६ ॥

syānnadīmātṛko devamātṛkaśca yathākramam || 26 ||

Report an error

सुराज्ञि देशे राजन्वान्स्यात्ततोऽन्यत्र राजवान् ॥ २७ ॥

surājñi deśe rājanvānsyāttato'nyatra rājavān || 27 ||

Report an error

गोष्ठं गोस्थानकं तत्तु गौष्ठीनं भूतपूर्वकम् ॥ २८ ॥

goṣṭhaṃ gosthānakaṃ tattu gauṣṭhīnaṃ bhūtapūrvakam || 28 ||

Report an error

पर्यन्तभूः परिसरः सेतुरालौ स्त्रियां पुमान् ॥ २९ ॥

paryantabhūḥ parisaraḥ seturālau striyāṃ pumān || 29 ||

Report an error

वामलूरश्च नाकुश्च वल्मीकं पुंनपुंसकम् ॥ ३० ॥

vāmalūraśca nākuśca valmīkaṃ puṃnapuṃsakam || 30 ||

Report an error

अयनं वर्त्म मार्गाध्वपन्थानः पदवी सृतिः ॥ ३१ ॥

ayanaṃ vartma mārgādhvapanthānaḥ padavī sṛtiḥ || 31 ||

Report an error

सरणिः पद्धतिः पद्या वर्तन्येकपदीति च ॥ ३२ ॥

saraṇiḥ paddhatiḥ padyā vartanyekapadīti ca || 32 ||

Report an error

अतिपन्थाः सुपन्थाश्च सत्पथश्चार्चितेऽध्वनि ॥ ३३ ॥

atipanthāḥ supanthāśca satpathaścārcite'dhvani || 33 ||

Report an error

व्यध्वो दुरध्वो विपथः कदध्वा कापथः समाः ॥ ३४ ॥

vyadhvo duradhvo vipathaḥ kadadhvā kāpathaḥ samāḥ || 34 ||

Report an error

अपन्थास्त्वपथं तुल्ये शृण्गाटकचतुष्पथे ॥ ३५ ॥

apanthāstvapathaṃ tulye śṛṇgāṭakacatuṣpathe || 35 ||

Report an error

प्रान्तरं दूरशून्योऽध्वा कान्तारं वर्त्म दुर्गमम् ॥ ३६ ॥

prāntaraṃ dūraśūnyo'dhvā kāntāraṃ vartma durgamam || 36 ||

Report an error

गव्यूतिः स्त्री क्रोशयुगं नल्वः किष्कुचतुःशतम् ॥ ३७ ॥

gavyūtiḥ strī krośayugaṃ nalvaḥ kiṣkucatuḥśatam || 37 ||

Report an error

घण्टापथः संसरणं तत्पुरस्योपनिष्करम् ॥ ३८ ॥

ghaṇṭāpathaḥ saṃsaraṇaṃ tatpurasyopaniṣkaram || 38 ||

Report an error

द्यावापृथिव्यौ रोदस्यौ द्यावाभूमी च रोदसी ॥ ३९ ॥

dyāvāpṛthivyau rodasyau dyāvābhūmī ca rodasī || 39 ||

Report an error

दिवस्पृथिव्यौ गञ्जा तु रुमा स्याल्लवणाकरः ॥ ४० ॥

divaspṛthivyau gañjā tu rumā syāllavaṇākaraḥ || 40 ||

Report an error

पूः स्त्री पुरीनगर्यौ वा पत्तनं पुटभेदनम् ॥ ४१ ॥

pūḥ strī purīnagaryau vā pattanaṃ puṭabhedanam || 41 ||

Report an error

स्थानीयं निगमोऽन्यत्तु यन्मूलनगरात्पुरम् ॥ ४२ ॥

sthānīyaṃ nigamo'nyattu yanmūlanagarātpuram || 42 ||

Report an error

तच्छाखानगरं वेशो वेश्याजनसमाश्रयः ॥ ४३ ॥

tacchākhānagaraṃ veśo veśyājanasamāśrayaḥ || 43 ||

Report an error

आपणस्तु निषद्यायां विपणिः पण्यवीथिका ॥ ४४ ॥

āpaṇastu niṣadyāyāṃ vipaṇiḥ paṇyavīthikā || 44 ||

Report an error

रथ्या प्रतोली विशिखा स्याच्चयो वप्रमस्त्रियाम् ॥ ४५ ॥

rathyā pratolī viśikhā syāccayo vapramastriyām || 45 ||

Report an error

प्राकारो वरणः सालः प्राचीनं प्रातन्तो वृतिः ॥ ४६ ॥

prākāro varaṇaḥ sālaḥ prācīnaṃ prātanto vṛtiḥ || 46 ||

Report an error

भित्तिः स्त्री कुड्यमेडूकं यदन्तर्न्यस्तकीकसम् ॥ ४७ ॥

bhittiḥ strī kuḍyameḍūkaṃ yadantarnyastakīkasam || 47 ||

Report an error

गृहं गेहदवसितं वेश्म सद्म निकेतनम् ॥ ४८ ॥

gṛhaṃ gehadavasitaṃ veśma sadma niketanam || 48 ||

Report an error

निशान्तं पस्त्यसदनं भवनागारमन्दिरम् ॥ ४९ ॥

niśāntaṃ pastyasadanaṃ bhavanāgāramandiram || 49 ||

Report an error

गृहाः पुंसि च भूम्न्येव निकाय्यनिलयालयाः ॥ ५० ॥

gṛhāḥ puṃsi ca bhūmnyeva nikāyyanilayālayāḥ || 50 ||

Report an error

वासः कुटी द्वयोः शाला सभा संजवनं त्विदम् ॥ ५१ ॥

vāsaḥ kuṭī dvayoḥ śālā sabhā saṃjavanaṃ tvidam || 51 ||

Report an error

चतुःशालं मुनीनां तु पर्णशालोटजोऽस्त्रियाम् ॥ ५२ ॥

catuḥśālaṃ munīnāṃ tu parṇaśāloṭajo'striyām || 52 ||

Report an error

चैत्यमायतनं तुल्ये वाजिशाला तु मन्दुरा ॥ ५३ ॥

caityamāyatanaṃ tulye vājiśālā tu mandurā || 53 ||

Report an error

आवेशनं शिल्पिशाला प्रपा पानीयशालिका ॥ ५४ ॥

āveśanaṃ śilpiśālā prapā pānīyaśālikā || 54 ||

Report an error

मठश्छात्रादिनिलयो गञ्जा तु मदिरागृहम् ॥ ५५ ॥

maṭhaśchātrādinilayo gañjā tu madirāgṛham || 55 ||

Report an error

गर्भागारं वासगृहमरिष्टं सूतिकागृहम् ॥ ५६ ॥

garbhāgāraṃ vāsagṛhamariṣṭaṃ sūtikāgṛham || 56 ||

Report an error

कुट्टिमोऽस्त्री निबद्धा भूश्चन्द्रशाला शिरोगृहम् ॥ ५७ ॥

kuṭṭimo'strī nibaddhā bhūścandraśālā śirogṛham || 57 ||

Report an error

वातायनं गवाक्षोऽथ मण्डपोऽस्त्री जनाश्रयः ॥ ५८ ॥

vātāyanaṃ gavākṣo'tha maṇḍapo'strī janāśrayaḥ || 58 ||

Report an error

हर्म्यादि धनिनां वासः प्रासादो देवभूभुजाम् ॥ ५९ ॥

harmyādi dhanināṃ vāsaḥ prāsādo devabhūbhujām || 59 ||

Report an error

सौधोऽस्त्री राजसदनमुपकार्योपकारिका ॥ ६० ॥

saudho'strī rājasadanamupakāryopakārikā || 60 ||

Report an error

स्वस्तिकः सर्वतोभद्रो नन्द्यावर्तादयोऽपि च ॥ ६१ ॥

svastikaḥ sarvatobhadro nandyāvartādayo'pi ca || 61 ||

Report an error

विच्छन्दकः प्रभेदा हि भवन्तीश्वरसद्मनाम् ॥ ६२ ॥

vicchandakaḥ prabhedā hi bhavantīśvarasadmanām || 62 ||

Report an error

स्त्र्यगारं भूभुजामन्तःपुरं स्यादवरोधनम् ॥ ६३ ॥

stryagāraṃ bhūbhujāmantaḥpuraṃ syādavarodhanam || 63 ||

Report an error

शुद्धान्तश्चावरोधश्च स्यादट्टः क्षौममस्त्रियाम् ॥ ६४ ॥

śuddhāntaścāvarodhaśca syādaṭṭaḥ kṣaumamastriyām || 64 ||

Report an error

प्रघाणप्रघणालिन्दा बहिर्द्वारप्रकोष्ठके ॥ ६५ ॥

praghāṇapraghaṇālindā bahirdvāraprakoṣṭhake || 65 ||

Report an error

गृहावग्रहणी देहल्यङ्गणं चत्वराजिरे ॥ ६६ ॥

gṛhāvagrahaṇī dehalyaṅgaṇaṃ catvarājire || 66 ||

Report an error

अधस्ताद्दारुणि शिला नासा दारुपरि स्थितम् ॥ ६७ ॥

adhastāddāruṇi śilā nāsā dārupari sthitam || 67 ||

Report an error

प्रच्छन्नमन्तर्द्वारं स्यात्पक्षद्वारं तु पक्षकम् ॥ ६८ ॥

pracchannamantardvāraṃ syātpakṣadvāraṃ tu pakṣakam || 68 ||

Report an error

वलीकनीध्रे पटलप्रान्तेऽथ पटलं छदिः ॥ ६९ ॥

valīkanīdhre paṭalaprānte'tha paṭalaṃ chadiḥ || 69 ||

Report an error

गोपानसी तु वलभी छादने वक्रदारुणि ॥ ७० ॥

gopānasī tu valabhī chādane vakradāruṇi || 70 ||

Report an error

कपोतपालिकायां तु विटङ्कं पुंनपुंसकम् ॥ ७१ ॥

kapotapālikāyāṃ tu viṭaṅkaṃ puṃnapuṃsakam || 71 ||

Report an error

स्त्री द्वार्द्वारं प्रतीहारः स्याद्धितर्दिस्तु वेदिका ॥ ७२ ॥

strī dvārdvāraṃ pratīhāraḥ syāddhitardistu vedikā || 72 ||

Report an error

तोरणोऽस्त्री बहिर्द्वारं पुरद्वारं तु गोपुरम् ॥ ७३ ॥

toraṇo'strī bahirdvāraṃ puradvāraṃ tu gopuram || 73 ||

Report an error

कूटं पूर्द्वारि यद्धस्तिनखस्तस्मिन्नथ त्रिषु ॥ ७४ ॥

kūṭaṃ pūrdvāri yaddhastinakhastasminnatha triṣu || 74 ||

Report an error

कपाटमररं तुल्ये तद्विष्कम्भोऽर्गलं न ना ॥ ७५ ॥

kapāṭamararaṃ tulye tadviṣkambho'rgalaṃ na nā || 75 ||

Report an error

आरोहणं स्यात्सोपानं निश्रेणिस्त्वधिरोहिणी ॥ ७६ ॥

ārohaṇaṃ syātsopānaṃ niśreṇistvadhirohiṇī || 76 ||

Report an error

संमार्जनी शोधनी स्यात्संकरोऽवकरस्तथा ॥ ७७ ॥

saṃmārjanī śodhanī syātsaṃkaro'vakarastathā || 77 ||

Report an error

क्षिप्ते मुखं निःसरणं संनिवेशो निकर्षणम् ॥ ७८ ॥

kṣipte mukhaṃ niḥsaraṇaṃ saṃniveśo nikarṣaṇam || 78 ||

Report an error

समौ संवसथग्रामौ वेश्मभूर्वास्तुरस्त्रियाम् ॥ ७९ ॥

samau saṃvasathagrāmau veśmabhūrvāsturastriyām || 79 ||

Report an error

ग्रामान्त उपशल्यं स्यात्सीमसीमे स्त्रियामुभे ॥ ८० ॥

grāmānta upaśalyaṃ syātsīmasīme striyāmubhe || 80 ||

Report an error

घोष आभीरपल्ली स्यात्पक्कणः शबरालयः ॥ ८१ ॥

ghoṣa ābhīrapallī syātpakkaṇaḥ śabarālayaḥ || 81 ||

Report an error

।। शैलवर्गः । । महीध्रे शिखरिक्ष्माभृदहार्यधरपर्वताः ॥ ८२ ॥

|| śailavargaḥ | | mahīdhre śikharikṣmābhṛdahāryadharaparvatāḥ || 82 ||

Report an error

अद्रिगोत्रगिरिग्रावाचलशैलशिलोच्चयाः ॥ ८३ ॥

adrigotragirigrāvācalaśailaśiloccayāḥ || 83 ||

Report an error

लोकालोकश्चक्रवालस्त्रिकूटस्त्रिककुत्समौ ॥ ८४ ॥

lokālokaścakravālastrikūṭastrikakutsamau || 84 ||

Report an error

अस्तस्तु चरमक्ष्माभृदुदयः पूर्वपर्वतः ॥ ८५ ॥

astastu caramakṣmābhṛdudayaḥ pūrvaparvataḥ || 85 ||

Report an error

हिमवान्निषधो विन्ध्यो माल्यवान्पारियात्रिकः ॥ ८६ ॥

himavānniṣadho vindhyo mālyavānpāriyātrikaḥ || 86 ||

Report an error

गन्धमादनमन्ये च हेमकूटादयो नगाः ॥ ८७ ॥

gandhamādanamanye ca hemakūṭādayo nagāḥ || 87 ||

Report an error

पाषाणप्रस्तरग्रावोपलाश्मानः शिला दृषत् ॥ ८८ ॥

pāṣāṇaprastaragrāvopalāśmānaḥ śilā dṛṣat || 88 ||

Report an error

कूटोऽस्त्री शिखरं शृङ्गं प्रपातस्त्वतटो भृगुः ॥ ८९ ॥

kūṭo'strī śikharaṃ śṛṅgaṃ prapātastvataṭo bhṛguḥ || 89 ||

Report an error

कटकोऽस्त्री नितम्बोऽद्रेः स्नुः प्रस्थः सानुरस्त्रियाम् ॥ ९० ॥

kaṭako'strī nitambo'dreḥ snuḥ prasthaḥ sānurastriyām || 90 ||

Report an error

उत्सः प्रस्रवणं वारिप्रवाहो निर्झरो झरः ॥ ९१ ॥

utsaḥ prasravaṇaṃ vāripravāho nirjharo jharaḥ || 91 ||

Report an error

दरी तु कन्दरो वा स्त्री देवखातबिले गुहा ॥ ९२ ॥

darī tu kandaro vā strī devakhātabile guhā || 92 ||

Report an error

गह्वरं गण्डशैलास्तु च्युताः स्थूलोपला गिरेः ॥ ९३ ॥

gahvaraṃ gaṇḍaśailāstu cyutāḥ sthūlopalā gireḥ || 93 ||

Report an error

दन्तकास्तु बहिस्तिर्यक्प्रदेशान्निर्गता गिरेः ॥ ९४ ॥

dantakāstu bahistiryakpradeśānnirgatā gireḥ || 94 ||

Report an error

खनिः स्त्रियामाकरः स्यात्पादाः प्रत्यन्तपर्वताः ॥ ९५ ॥

khaniḥ striyāmākaraḥ syātpādāḥ pratyantaparvatāḥ || 95 ||

Report an error

उपत्यकाद्रेरासन्ना भूमिरूर्ध्वमधित्यका ॥ ९६ ॥

upatyakādrerāsannā bhūmirūrdhvamadhityakā || 96 ||

Report an error

धातुर्मनःशिलाद्यद्रेर्गैरिकं तु विशेषतः ॥ ९७ ॥

dhāturmanaḥśilādyadrergairikaṃ tu viśeṣataḥ || 97 ||

Report an error

निकुञ्जकुञ्जौ वा क्लीबे लतादिपिहितोदरे ॥ ९८ ॥

nikuñjakuñjau vā klībe latādipihitodare || 98 ||

Report an error

।। वनौषधिवर्गः । । अटव्यरण्यं विपिनं गहनं काननं वनम् ॥ ९९ ॥

|| vanauṣadhivargaḥ | | aṭavyaraṇyaṃ vipinaṃ gahanaṃ kānanaṃ vanam || 99 ||

Report an error

महारण्यमरण्यानी गृहारामास्तु निष्कुटाः ॥ १०० ॥

mahāraṇyamaraṇyānī gṛhārāmāstu niṣkuṭāḥ || 100 ||

Report an error

आरामः स्यादुपवनं कृत्रिमं वनमेव यत् ॥ १०१ ॥

ārāmaḥ syādupavanaṃ kṛtrimaṃ vanameva yat || 101 ||

Report an error

अमात्यगणिकागेहोपवने वृक्षवाटिका ॥ १०२ ॥

amātyagaṇikāgehopavane vṛkṣavāṭikā || 102 ||

Report an error

पुमानाक्रीड उद्यानं राज्ञः साधारणं वनम् ॥ १०३ ॥

pumānākrīḍa udyānaṃ rājñaḥ sādhāraṇaṃ vanam || 103 ||

Report an error

स्यादेतदेव प्रमदवनमन्तःपुरोचितम् ॥ १०४ ॥

syādetadeva pramadavanamantaḥpurocitam || 104 ||

Report an error

वीथ्यालिरावलिः पङ्क्तिः श्रेणी लेखास्तु राजयः ॥ १०५ ॥

vīthyālirāvaliḥ paṅktiḥ śreṇī lekhāstu rājayaḥ || 105 ||

Report an error

वन्या वनसमूहे स्यादङ्कुरोऽभिनवोद्भिदि ॥ १०६ ॥

vanyā vanasamūhe syādaṅkuro'bhinavodbhidi || 106 ||

Report an error

वृक्षो महीरुहः शाखी विटपी पादपस्तरुः ॥ १०७ ॥

vṛkṣo mahīruhaḥ śākhī viṭapī pādapastaruḥ || 107 ||

Report an error

अनोकहः कुटः शालः पलाशी द्रुद्रुमागमाः ॥ १०८ ॥

anokahaḥ kuṭaḥ śālaḥ palāśī drudrumāgamāḥ || 108 ||

Report an error

वानस्पत्यः फलैः पुष्पात्तैरपुष्पाद्वनस्पतिः ॥ १०९ ॥

vānaspatyaḥ phalaiḥ puṣpāttairapuṣpādvanaspatiḥ || 109 ||

Report an error

ओषध्यः फलपाकान्ताः स्युरवन्ध्यह्फलेग्रहिः ॥ ११० ॥

oṣadhyaḥ phalapākāntāḥ syuravandhyahphalegrahiḥ || 110 ||

Report an error

वन्ध्योऽफलोऽवकेशी च फलवान्फलिनः फली ॥ १११ ॥

vandhyo'phalo'vakeśī ca phalavānphalinaḥ phalī || 111 ||

Report an error

प्रफुल्लोत्फुल्लसंफुल्लव्याकोशविकचस्फुटाः ॥ ११२ ॥

praphullotphullasaṃphullavyākośavikacasphuṭāḥ || 112 ||

Report an error

फुल्लश्चैते विकसिते स्युरवन्ध्यादयस्त्रिषु ॥ ११३ ॥

phullaścaite vikasite syuravandhyādayastriṣu || 113 ||

Report an error

स्थाणुर्वा ना ध्रुवः शङ्कुर्ह्रस्वशाखाशिफः क्षुपः ॥ ११४ ॥

sthāṇurvā nā dhruvaḥ śaṅkurhrasvaśākhāśiphaḥ kṣupaḥ || 114 ||

Report an error

अप्रकाण्डे स्तम्बगुल्मौ वल्ली तु व्रततिर्लता ॥ ११५ ॥

aprakāṇḍe stambagulmau vallī tu vratatirlatā || 115 ||

Report an error

लता प्रतानिनी वीरुद्गुल्मिन्युलप इत्यपि ॥ ११६ ॥

latā pratāninī vīrudgulminyulapa ityapi || 116 ||

Report an error

नगाद्यारोह उच्छ्राय उत्सेधश्चोच्छ्रयश्च सः ॥ ११७ ॥

nagādyāroha ucchrāya utsedhaścocchrayaśca saḥ || 117 ||

Report an error

अस्त्री प्रकाण्डः स्कन्धः स्यान्मूलाच्छाखावधिस्तरोः ॥ ११८ ॥

astrī prakāṇḍaḥ skandhaḥ syānmūlācchākhāvadhistaroḥ || 118 ||

Report an error

समे शाखालते स्कन्धशाखाशाले शिफाजटे ॥ ११९ ॥

same śākhālate skandhaśākhāśāle śiphājaṭe || 119 ||

Report an error

शाखाशिफावरोहः स्यान्मूलाच्चाग्रं गता लता ॥ १२० ॥

śākhāśiphāvarohaḥ syānmūlāccāgraṃ gatā latā || 120 ||

Report an error

शिरोग्रं शिखरं वा ना मूलं बुध्नोऽङ्घ्रिनामकः ॥ १२१ ॥

śirograṃ śikharaṃ vā nā mūlaṃ budhno'ṅghrināmakaḥ || 121 ||

Report an error

सारो मज्जा नरि त्वक्स्त्री वल्कं वल्कलमस्त्रियाम् ॥ १२२ ॥

sāro majjā nari tvakstrī valkaṃ valkalamastriyām || 122 ||

Report an error

काष्ठं दार्विन्धनं त्वेध इध्ममेधः समित्स्त्रियाम् ॥ १२३ ॥

kāṣṭhaṃ dārvindhanaṃ tvedha idhmamedhaḥ samitstriyām || 123 ||

Report an error

निष्कुहः कोटरं वा ना वल्लरिर्मञ्जरिः स्त्रियौ ॥ १२४ ॥

niṣkuhaḥ koṭaraṃ vā nā vallarirmañjariḥ striyau || 124 ||

Report an error

पत्रं पलाशं छदनं दलं पर्णं छदः पुमान् ॥ १२५ ॥

patraṃ palāśaṃ chadanaṃ dalaṃ parṇaṃ chadaḥ pumān || 125 ||

Report an error

पल्लवोऽस्त्री किसलयं विस्तारो विटपोऽस्त्रियाम् ॥ १२६ ॥

pallavo'strī kisalayaṃ vistāro viṭapo'striyām || 126 ||

Report an error

वृक्षादीनां फलं सस्यं वृन्तं प्रसवबन्धनम् ॥ १२७ ॥

vṛkṣādīnāṃ phalaṃ sasyaṃ vṛntaṃ prasavabandhanam || 127 ||

Report an error

आमे फले शलाटुः स्याच्छुष्के वानमुभे त्रिषु ॥ १२८ ॥

āme phale śalāṭuḥ syācchuṣke vānamubhe triṣu || 128 ||

Report an error

क्षारको जालकं क्लीबे कलिका कोरकः पुमान् ॥ १२९ ॥

kṣārako jālakaṃ klībe kalikā korakaḥ pumān || 129 ||

Report an error

स्याद्गुच्छकस्तु स्तबकः कुङ्मलो मुकुलोऽस्त्रियाम् ॥ १३० ॥

syādgucchakastu stabakaḥ kuṅmalo mukulo'striyām || 130 ||

Report an error

स्त्रियः सुमनसः पुष्पं प्रसूनं कुसुमं सुमम् ॥ १३१ ॥

striyaḥ sumanasaḥ puṣpaṃ prasūnaṃ kusumaṃ sumam || 131 ||

Report an error

मकरन्दः पुष्परसः परागः सुमनोरजः ॥ १३२ ॥

makarandaḥ puṣparasaḥ parāgaḥ sumanorajaḥ || 132 ||

Report an error

द्विहीनं प्रसवे सर्वं हरीतक्यादयः स्त्रियाम् ॥ १३३ ॥

dvihīnaṃ prasave sarvaṃ harītakyādayaḥ striyām || 133 ||

Report an error

आश्वत्थवैणवप्लाक्षनैयग्रोधैङ्गुदं फले ॥ १३४ ॥

āśvatthavaiṇavaplākṣanaiyagrodhaiṅgudaṃ phale || 134 ||

Report an error

बार्हतं च फले जम्ब्वा जम्बूः स्त्री जम्बु जाम्बवम् ॥ १३५ ॥

bārhataṃ ca phale jambvā jambūḥ strī jambu jāmbavam || 135 ||

Report an error

पुष्पे जातीप्रभृतयः स्वलिङ्गाः व्रीहयः फले ॥ १३६ ॥

puṣpe jātīprabhṛtayaḥ svaliṅgāḥ vrīhayaḥ phale || 136 ||

Report an error

विदार्याद्यास्तु मूलेऽपि पुष्पे क्लीबेऽपि पाटला ॥ १३७ ॥

vidāryādyāstu mūle'pi puṣpe klībe'pi pāṭalā || 137 ||

Report an error

बोधिद्रुमश्चलदलः पिप्पलः कुञ्जराशनः ॥ १३८ ॥

bodhidrumaścaladalaḥ pippalaḥ kuñjarāśanaḥ || 138 ||

Report an error

अश्वत्थेऽथ कपित्थे स्युर्दधित्थग्राहिमन्मथाः ॥ १३९ ॥

aśvatthe'tha kapitthe syurdadhitthagrāhimanmathāḥ || 139 ||

Report an error

तस्मिन्दधिफलः पुष्पफलदन्तशठावपि ॥ १४० ॥

tasmindadhiphalaḥ puṣpaphaladantaśaṭhāvapi || 140 ||

Report an error

उदुम्बरो जन्तुफलो यज्ञाङ्गो हेमदुग्धकः ॥ १४१ ॥

udumbaro jantuphalo yajñāṅgo hemadugdhakaḥ || 141 ||

Report an error

कोविदारे चमरिकः कुद्दालो युगपत्रकः ॥ १४२ ॥

kovidāre camarikaḥ kuddālo yugapatrakaḥ || 142 ||

Report an error

सप्तपर्णो विशालत्वक्शारदो विषमच्छदः ॥ १४३ ॥

saptaparṇo viśālatvakśārado viṣamacchadaḥ || 143 ||

Report an error

आरग्वधे राजवृक्षशम्पाकचतुरङ्गुलाः ॥ १४४ ॥

āragvadhe rājavṛkṣaśampākacaturaṅgulāḥ || 144 ||

Report an error

आरेवतव्याधिघातकृतमालसुवर्णकाः ॥ १४५ ॥

ārevatavyādhighātakṛtamālasuvarṇakāḥ || 145 ||

Report an error

स्युर्जम्बीरे दन्तशठजम्भजम्भीरजम्भलाः ॥ १४६ ॥

syurjambīre dantaśaṭhajambhajambhīrajambhalāḥ || 146 ||

Report an error

वरुणो वरणः सेतुस्तिक्तशाकः कुमारकः ॥ १४७ ॥

varuṇo varaṇaḥ setustiktaśākaḥ kumārakaḥ || 147 ||

Report an error

पुंनागे पुरुषस्तुङ्गः केसरो देववल्लभः ॥ १४८ ॥

puṃnāge puruṣastuṅgaḥ kesaro devavallabhaḥ || 148 ||

Report an error

पारिभद्रे निम्बतरुर्मन्दारः पारिजातकः ॥ १४९ ॥

pāribhadre nimbatarurmandāraḥ pārijātakaḥ || 149 ||

Report an error

तिनिशे स्यन्दनो नेमी रथद्रुरतिमुक्तकः ॥ १५० ॥

tiniśe syandano nemī rathadruratimuktakaḥ || 150 ||

Report an error

वञ्जुलश्चित्रकृच्चाथ द्वौ पीतनकपीतनौ ॥ १५१ ॥

vañjulaścitrakṛccātha dvau pītanakapītanau || 151 ||

Report an error

आम्रातके मधूके तु गुडपुष्पमधुद्रुमौ ॥ १५२ ॥

āmrātake madhūke tu guḍapuṣpamadhudrumau || 152 ||

Report an error

वानप्रस्थमधुष्ठीलौ जलजेऽत्र मधूलकः ॥ १५३ ॥

vānaprasthamadhuṣṭhīlau jalaje'tra madhūlakaḥ || 153 ||

Report an error

पीलौ गुडफलः स्रंसी तस्मिंस्तु गिरिसम्भवे ॥ १५४ ॥

pīlau guḍaphalaḥ sraṃsī tasmiṃstu girisambhave || 154 ||

Report an error

अक्षोटकन्दरालौ द्वावङ्कोटे तु निकोचकः ॥ १५५ ॥

akṣoṭakandarālau dvāvaṅkoṭe tu nikocakaḥ || 155 ||

Report an error

पलाशे किंशुकः पर्णो वातपोतोऽथ वेतसे ॥ १५६ ॥

palāśe kiṃśukaḥ parṇo vātapoto'tha vetase || 156 ||

Report an error

रथाभ्रपुष्पविदुरशीतवानीरवञ्जुलाः ॥ १५७ ॥

rathābhrapuṣpaviduraśītavānīravañjulāḥ || 157 ||

Report an error

द्वौ परिव्याधविदुलौ नादेयी चाम्बुवेतसे ॥ १५८ ॥

dvau parivyādhavidulau nādeyī cāmbuvetase || 158 ||

Report an error

शोभाञ्जने शिग्रुतीक्ष्णगन्धकाक्षीवमोचकाः ॥ १५९ ॥

śobhāñjane śigrutīkṣṇagandhakākṣīvamocakāḥ || 159 ||

Report an error

रक्तोऽसौ मधुशिग्रुः स्यादरिष्टः फेनिलः समौ ॥ १६० ॥

rakto'sau madhuśigruḥ syādariṣṭaḥ phenilaḥ samau || 160 ||

Report an error

बिल्वे शाण्डिल्यशैलूषौ मालूरश्रीफलावपि ॥ १६१ ॥

bilve śāṇḍilyaśailūṣau mālūraśrīphalāvapi || 161 ||

Report an error

प्लक्षो जटी पर्कटी स्यान्न्यग्रोधो बहुपाद्वटः ॥ १६२ ॥

plakṣo jaṭī parkaṭī syānnyagrodho bahupādvaṭaḥ || 162 ||

Report an error

गालवः शाबरो लोध्रस्तिरीटस्तिल्वमार्जनौ ॥ १६३ ॥

gālavaḥ śābaro lodhrastirīṭastilvamārjanau || 163 ||

Report an error

आम्रश्चूतो रसालोऽसौ सहकारोऽतिसौरभः ॥ १६४ ॥

āmraścūto rasālo'sau sahakāro'tisaurabhaḥ || 164 ||

Report an error

कुम्भोलूखलकं क्लीबे कौशिको गुग्गुलुः पुरः ॥ १६५ ॥

kumbholūkhalakaṃ klībe kauśiko gugguluḥ puraḥ || 165 ||

Report an error

शेलुः श्लेष्मातकः शीत उद्दालो बहुवारकः ॥ १६६ ॥

śeluḥ śleṣmātakaḥ śīta uddālo bahuvārakaḥ || 166 ||

Report an error

राजादनं प्रियालः स्यात्सन्नकद्रुर्धनुःपटः ॥ १६७ ॥

rājādanaṃ priyālaḥ syātsannakadrurdhanuḥpaṭaḥ || 167 ||

Report an error

गम्भारी सर्वतोभद्रा काश्मरी मधुपर्णिका ॥ १६८ ॥

gambhārī sarvatobhadrā kāśmarī madhuparṇikā || 168 ||

Report an error

श्रीपर्णी भद्रपर्णी च काश्मर्यश्चाप्यथ द्वयोः ॥ १६९ ॥

śrīparṇī bhadraparṇī ca kāśmaryaścāpyatha dvayoḥ || 169 ||

Report an error

कर्कन्धूर्बदरी कोलिः कोलं कुवलफेनिले ॥ १७० ॥

karkandhūrbadarī koliḥ kolaṃ kuvalaphenile || 170 ||

Report an error

सौवीरं बदरं घोण्टाप्यथ स्यात्स्वादुकण्टकः ॥ १७१ ॥

sauvīraṃ badaraṃ ghoṇṭāpyatha syātsvādukaṇṭakaḥ || 171 ||

Report an error

विकङ्कतः सुवावृक्षो ग्रन्थिलो व्याघ्रपादपि ॥ १७२ ॥

vikaṅkataḥ suvāvṛkṣo granthilo vyāghrapādapi || 172 ||

Report an error

ऐरावतो नागरङ्गो नादेयी भूमिजम्बुका ॥ १७३ ॥

airāvato nāgaraṅgo nādeyī bhūmijambukā || 173 ||

Report an error

तिन्दुकः स्फूर्जकः कालस्कन्धश्च शितिसारके ॥ १७४ ॥

tindukaḥ sphūrjakaḥ kālaskandhaśca śitisārake || 174 ||

Report an error

काकेन्दुः कुलकः काकतिन्दुकः काकपीलुके ॥ १७५ ॥

kākenduḥ kulakaḥ kākatindukaḥ kākapīluke || 175 ||

Report an error

गोलीढो झाटलो घण्टापाटलिर्मोक्षमुष्ककौ ॥ १७६ ॥

golīḍho jhāṭalo ghaṇṭāpāṭalirmokṣamuṣkakau || 176 ||

Report an error

तिलकः क्षुरकः श्रीमान्समौ पिचुलझावुकौ ॥ १७७ ॥

tilakaḥ kṣurakaḥ śrīmānsamau piculajhāvukau || 177 ||

Report an error

श्रीपर्णिका कुमुदिका कुम्भी कैटर्यकट्फलौ ॥ १७८ ॥

śrīparṇikā kumudikā kumbhī kaiṭaryakaṭphalau || 178 ||

Report an error

क्रमुकः पट्टिकाख्यः स्यात्पट्टी लाक्षाप्रसादनः ॥ १७९ ॥

kramukaḥ paṭṭikākhyaḥ syātpaṭṭī lākṣāprasādanaḥ || 179 ||

Report an error

तूदस्तु यूपः क्रमुको ब्रह्मण्यो ब्रह्मदारु च ॥ १८० ॥

tūdastu yūpaḥ kramuko brahmaṇyo brahmadāru ca || 180 ||

Report an error

तूलं च नीपप्रियककदम्बास्तु हरिप्रियः ॥ १८१ ॥

tūlaṃ ca nīpapriyakakadambāstu haripriyaḥ || 181 ||

Report an error

वीरवृक्षोऽरुष्करोऽग्निमुखी भल्लातकी त्रिषु ॥ १८२ ॥

vīravṛkṣo'ruṣkaro'gnimukhī bhallātakī triṣu || 182 ||

Report an error

गर्दभाण्डे कन्दरालकपीतनसुपार्श्वकाः ॥ १८३ ॥

gardabhāṇḍe kandarālakapītanasupārśvakāḥ || 183 ||

Report an error

प्लक्षश्च तिन्तिडी चिञ्चाम्लिकाथो पीतसारके ॥ १८४ ॥

plakṣaśca tintiḍī ciñcāmlikātho pītasārake || 184 ||

Report an error

सर्जकासनबन्धूकपुष्पप्रियकजीवकाः ॥ १८५ ॥

sarjakāsanabandhūkapuṣpapriyakajīvakāḥ || 185 ||

Report an error

साले तु सर्जकार्श्याश्वकर्णकाः सस्यसम्बरः ॥ १८६ ॥

sāle tu sarjakārśyāśvakarṇakāḥ sasyasambaraḥ || 186 ||

Report an error

नदीसर्जो वीरतरुरिन्द्रद्रुः ककुभोऽर्जुनः ॥ १८७ ॥

nadīsarjo vīratarurindradruḥ kakubho'rjunaḥ || 187 ||

Report an error

राजादनः फलाध्यक्षः क्षीरिकायामथ द्वयोः ॥ १८८ ॥

rājādanaḥ phalādhyakṣaḥ kṣīrikāyāmatha dvayoḥ || 188 ||

Report an error

इङ्गुदी तापसतरुर्भूर्जे चर्मिमृदुत्वचौ ॥ १८९ ॥

iṅgudī tāpasatarurbhūrje carmimṛdutvacau || 189 ||

Report an error

पिच्छिला पूरणी मोचा स्थिरायुः शाल्मलिर्द्वयोः ॥ १९० ॥

picchilā pūraṇī mocā sthirāyuḥ śālmalirdvayoḥ || 190 ||

Report an error

पिच्छा तु शाल्मलीवेष्टे रोचनः कूटशाल्मलिः ॥ १९१ ॥

picchā tu śālmalīveṣṭe rocanaḥ kūṭaśālmaliḥ || 191 ||

Report an error

चिरबिल्वो नक्तमालः करजश्च करञ्जके ॥ १९२ ॥

cirabilvo naktamālaḥ karajaśca karañjake || 192 ||

Report an error

प्रकीर्यः पूतिकरजः पूतिकः कलिमारकः ॥ १९३ ॥

prakīryaḥ pūtikarajaḥ pūtikaḥ kalimārakaḥ || 193 ||

Report an error

करञ्जभेदाः ष्ड्ग्रन्थो मर्कट्यङ्गारवल्लरी ॥ १९४ ॥

karañjabhedāḥ ṣḍgrantho markaṭyaṅgāravallarī || 194 ||

Report an error

रोही रोहितकः प्लीहशत्रुर्दाडिमपुष्पकः ॥ १९५ ॥

rohī rohitakaḥ plīhaśatrurdāḍimapuṣpakaḥ || 195 ||

Report an error

गायत्री बालतनयः खदिरो दन्तधावनः ॥ १९६ ॥

gāyatrī bālatanayaḥ khadiro dantadhāvanaḥ || 196 ||

Report an error

अरिमेदो विट्खदिरे कदरः खदिरे सिते ॥ १९७ ॥

arimedo viṭkhadire kadaraḥ khadire site || 197 ||

Report an error

सोमवल्कोऽप्यथ व्याघ्रपुच्छगन्धर्वहस्तकौ ॥ १९८ ॥

somavalko'pyatha vyāghrapucchagandharvahastakau || 198 ||

Report an error

एरण्ड उरुबूकश्च रुचकश्चित्रकश्च सः ॥ १९९ ॥

eraṇḍa urubūkaśca rucakaścitrakaśca saḥ || 199 ||

Report an error

चञ्चुः पञ्चाङ्गुलो मण्डवर्धमानव्यडम्बकाः ॥ २०० ॥

cañcuḥ pañcāṅgulo maṇḍavardhamānavyaḍambakāḥ || 200 ||

Report an error

अल्पा शमी शमीरः स्याच्छमी सक्तुफला शिवा ॥ २०१ ॥

alpā śamī śamīraḥ syācchamī saktuphalā śivā || 201 ||

Report an error

पिण्डीतको मरुबकः श्वसनः करहाटकः ॥ २०२ ॥

piṇḍītako marubakaḥ śvasanaḥ karahāṭakaḥ || 202 ||

Report an error

शल्यश्च मदने शक्रपादपः पारिभद्रकः ॥ २०३ ॥

śalyaśca madane śakrapādapaḥ pāribhadrakaḥ || 203 ||

Report an error

भद्रदारु द्रुकिलिमं पीतदारु च दारु च ॥ २०४ ॥

bhadradāru drukilimaṃ pītadāru ca dāru ca || 204 ||

Report an error

पूतिकाष्ठं च सप्त स्युर्देवदारुण्यथ द्वयोः ॥ २०५ ॥

pūtikāṣṭhaṃ ca sapta syurdevadāruṇyatha dvayoḥ || 205 ||

Report an error

पाटलिः पाटलामोघा काचस्थाली फलेरुहा ॥ २०६ ॥

pāṭaliḥ pāṭalāmoghā kācasthālī phaleruhā || 206 ||

Report an error

कृष्णवृन्ता कुबेराक्षी श्यामा तु महिलाह्वया ॥ २०७ ॥

kṛṣṇavṛntā kuberākṣī śyāmā tu mahilāhvayā || 207 ||

Report an error

लता गोवन्दनी गुन्द्रा प्रियङ्गुः फलिनी फली ॥ २०८ ॥

latā govandanī gundrā priyaṅguḥ phalinī phalī || 208 ||

Report an error

विष्वक्सेना गन्धफली कारम्भा प्रियकश्च सा ॥ २०९ ॥

viṣvaksenā gandhaphalī kārambhā priyakaśca sā || 209 ||

Report an error

मण्डूकपर्णपत्रोर्णनटकट्वङ्गटुण्टुकाः ॥ २१० ॥

maṇḍūkaparṇapatrorṇanaṭakaṭvaṅgaṭuṇṭukāḥ || 210 ||

Report an error

स्योनाकशुकनासर्क्षदीर्घवृन्तकुटन्नटाः ॥ २११ ॥

syonākaśukanāsarkṣadīrghavṛntakuṭannaṭāḥ || 211 ||

Report an error

अमृता च वयःस्था च त्रिलिङ्गस्तु बिभीतकः ॥ २१२ ॥

amṛtā ca vayaḥsthā ca triliṅgastu bibhītakaḥ || 212 ||

Report an error

नाक्षस्तुषः कर्षफलो भूतावासः कलिद्रुमः ॥ २१३ ॥

nākṣastuṣaḥ karṣaphalo bhūtāvāsaḥ kalidrumaḥ || 213 ||

Report an error

अभया त्वव्यथा पथ्या कायस्था पूतनामृता ॥ २१४ ॥

abhayā tvavyathā pathyā kāyasthā pūtanāmṛtā || 214 ||

Report an error

करीतकी हैमवती चेतकी श्रेयसी शिवा ॥ २१५ ॥

karītakī haimavatī cetakī śreyasī śivā || 215 ||

Report an error

पीतद्रुः सरलः पूतिकाष्ठं चाथ द्रुमोत्पलः ॥ २१६ ॥

pītadruḥ saralaḥ pūtikāṣṭhaṃ cātha drumotpalaḥ || 216 ||

Report an error

कर्णिकारः परिव्याधो लकुचो लिकुचो डहुः ॥ २१७ ॥

karṇikāraḥ parivyādho lakuco likuco ḍahuḥ || 217 ||

Report an error

पनसः कण्टकिफलो निचुलो हिज्जलोऽम्बुजः ॥ २१८ ॥

panasaḥ kaṇṭakiphalo niculo hijjalo'mbujaḥ || 218 ||

Report an error

काकोदुम्बरिका फल्गुर्मलयूर्जघनेफला ॥ २१९ ॥

kākodumbarikā phalgurmalayūrjaghanephalā || 219 ||

Report an error

अरिष्टः सर्वतोभद्रहिङ्गुनिर्यासमालकाः ॥ २२० ॥

ariṣṭaḥ sarvatobhadrahiṅguniryāsamālakāḥ || 220 ||

Report an error

पिचुमन्दश्च निम्बेऽथ पिच्छिलागुरुशिंशपा ॥ २२१ ॥

picumandaśca nimbe'tha picchilāguruśiṃśapā || 221 ||

Report an error

कपिला भस्मगर्भा सा शिरीषस्तु कपीतनः ॥ २२२ ॥

kapilā bhasmagarbhā sā śirīṣastu kapītanaḥ || 222 ||

Report an error

भण्डिलोऽप्यथ चाम्पेयश्चम्पको हेमपुष्पकः ॥ २२३ ॥

bhaṇḍilo'pyatha cāmpeyaścampako hemapuṣpakaḥ || 223 ||

Report an error

एतस्य कलिका गन्धफली स्यादथ केसरे ॥ २२४ ॥

etasya kalikā gandhaphalī syādatha kesare || 224 ||

Report an error

बकुलो वञ्जुलोऽशोके समौ करकदाडिमौ ॥ २२५ ॥

bakulo vañjulo'śoke samau karakadāḍimau || 225 ||

Report an error

चाम्पेयः केसरो नागकेसरः काञ्चनाह्वयः ॥ २२६ ॥

cāmpeyaḥ kesaro nāgakesaraḥ kāñcanāhvayaḥ || 226 ||

Report an error

जया जयन्ती तर्कारी नादेयी वैजयन्तिका ॥ २२७ ॥

jayā jayantī tarkārī nādeyī vaijayantikā || 227 ||

Report an error

श्रीपर्णमग्निमन्थः स्यात्कणिका गणिकारिका ॥ २२८ ॥

śrīparṇamagnimanthaḥ syātkaṇikā gaṇikārikā || 228 ||

Report an error

जयोऽथ कुटजः शक्रो वत्सको गिरिमल्लिका ॥ २२९ ॥

jayo'tha kuṭajaḥ śakro vatsako girimallikā || 229 ||

Report an error

एतस्यैव कलिङ्गेन्द्रयवभद्रयवं फले ॥ २३० ॥

etasyaiva kaliṅgendrayavabhadrayavaṃ phale || 230 ||

Report an error

कृष्णपाकफलाविग्नसुषेणाः करमर्दके ॥ २३१ ॥

kṛṣṇapākaphalāvignasuṣeṇāḥ karamardake || 231 ||

Report an error

कालस्कन्धस्तमालः स्यात्तापिच्छोऽप्यथ सिन्दुके ॥ २३२ ॥

kālaskandhastamālaḥ syāttāpiccho'pyatha sinduke || 232 ||

Report an error

सिन्दुवारेन्द्रसुरसौ निर्गुण्डीन्द्राणिकेत्यपि ॥ २३३ ॥

sinduvārendrasurasau nirguṇḍīndrāṇiketyapi || 233 ||

Report an error

वेणी गरा गरी देवताडो जीमूत इत्यपि ॥ २३४ ॥

veṇī garā garī devatāḍo jīmūta ityapi || 234 ||

Report an error

श्रीहस्तिनी तु भूरुण्डी तृणशून्यं तु मल्लिका ॥ २३५ ॥

śrīhastinī tu bhūruṇḍī tṛṇaśūnyaṃ tu mallikā || 235 ||

Report an error

भूपदी शीतभीरुश्च सैवास्फोटा वनोद्भवा ॥ २३६ ॥

bhūpadī śītabhīruśca saivāsphoṭā vanodbhavā || 236 ||

Report an error

शेफालिका तु सुवहा निर्गुण्डी नीलिका च सा ॥ २३७ ॥

śephālikā tu suvahā nirguṇḍī nīlikā ca sā || 237 ||

Report an error

सितासौ श्वेतसुरसा भूतवेश्यथ मागधी ॥ २३८ ॥

sitāsau śvetasurasā bhūtaveśyatha māgadhī || 238 ||

Report an error

गणिका यूथिकाम्बष्ठा सा पीता हेमपुष्पिका ॥ २३९ ॥

gaṇikā yūthikāmbaṣṭhā sā pītā hemapuṣpikā || 239 ||

Report an error

अतिमुक्तः पुण्ड्रकः स्याद्वासन्ती माधवी लता ॥ २४० ॥

atimuktaḥ puṇḍrakaḥ syādvāsantī mādhavī latā || 240 ||

Report an error

सुमना मालती जातिः सप्तला नवमालिका ॥ २४१ ॥

sumanā mālatī jātiḥ saptalā navamālikā || 241 ||

Report an error

माध्यं कुन्दं रक्तकस्तु बन्धूको बन्धुजीवकः ॥ २४२ ॥

mādhyaṃ kundaṃ raktakastu bandhūko bandhujīvakaḥ || 242 ||

Report an error

सहा कुमारी तरणिरम्लानस्तु महासहा ॥ २४३ ॥

sahā kumārī taraṇiramlānastu mahāsahā || 243 ||

Report an error

तत्र शोणे कुरबकस्तत्र पीते कुरकण्टकः ॥ २४४ ॥

tatra śoṇe kurabakastatra pīte kurakaṇṭakaḥ || 244 ||

Report an error

नीली झिण्टी द्वयोर्बाणा दासी चार्तगलश्च सा ॥ २४५ ॥

nīlī jhiṇṭī dvayorbāṇā dāsī cārtagalaśca sā || 245 ||

Report an error

सैरेयकस्तु झिण्टी स्यात्तस्मिन्कुरबकोऽरुणे ॥ २४६ ॥

saireyakastu jhiṇṭī syāttasminkurabako'ruṇe || 246 ||

Report an error

पीता कुरण्टको झिण्टी तस्मिन्सहचरी द्वयोः ॥ २४७ ॥

pītā kuraṇṭako jhiṇṭī tasminsahacarī dvayoḥ || 247 ||

Report an error

ओण्ड्रपुष्पं जपापुष्पं वज्रपुष्पं तिलस्य यत् ॥ २४८ ॥

oṇḍrapuṣpaṃ japāpuṣpaṃ vajrapuṣpaṃ tilasya yat || 248 ||

Report an error

प्रतिहासशतप्रासचण्डातहयमारकाः ॥ २४९ ॥

pratihāsaśataprāsacaṇḍātahayamārakāḥ || 249 ||

Report an error

करवीरे करीरे तु क्रकरग्रन्थिलावुभौ ॥ २५० ॥

karavīre karīre tu krakaragranthilāvubhau || 250 ||

Report an error

उन्मत्तः कितवो धूर्तो धत्तूरः कनकाह्वयः ॥ २५१ ॥

unmattaḥ kitavo dhūrto dhattūraḥ kanakāhvayaḥ || 251 ||

Report an error

मातुलो मदनश्चास्य फले मातुलपुत्रकः ॥ २५२ ॥

mātulo madanaścāsya phale mātulaputrakaḥ || 252 ||

Report an error

फलपूरो बीजपूरो रुचको मातुलुङ्गके ॥ २५३ ॥

phalapūro bījapūro rucako mātuluṅgake || 253 ||

Report an error

समीरणो मरुबकः प्रस्थपुष्पः फणिज्जकः ॥ २५४ ॥

samīraṇo marubakaḥ prasthapuṣpaḥ phaṇijjakaḥ || 254 ||

Report an error

जम्बीरोऽप्यथ पर्णासे कठिञ्जरकुठेरकौ ॥ २५५ ॥

jambīro'pyatha parṇāse kaṭhiñjarakuṭherakau || 255 ||

Report an error

सितेऽर्जकोऽत्र पाठी तु चित्रको वह्निसंज्ञकः ॥ २५६ ॥

site'rjako'tra pāṭhī tu citrako vahnisaṃjñakaḥ || 256 ||

Report an error

अर्काह्ववसुकास्फोटगणरूपविकीरणाः ॥ २५७ ॥

arkāhvavasukāsphoṭagaṇarūpavikīraṇāḥ || 257 ||

Report an error

मन्दारश्चार्कपर्णोऽत्र शुक्लेऽलर्कप्रतापसौ ॥ २५८ ॥

mandāraścārkaparṇo'tra śukle'larkapratāpasau || 258 ||

Report an error

शिवमल्ली पाशुपत एकाष्ठीलो बुको वसुः ॥ २५९ ॥

śivamallī pāśupata ekāṣṭhīlo buko vasuḥ || 259 ||

Report an error

वन्दा वृक्षादनी वृक्षरुहा जीवन्तिकेत्यपि ॥ २६० ॥

vandā vṛkṣādanī vṛkṣaruhā jīvantiketyapi || 260 ||

Report an error

वत्सादनी छिन्नरुहा गुडूची तन्त्रिकामृता ॥ २६१ ॥

vatsādanī chinnaruhā guḍūcī tantrikāmṛtā || 261 ||

Report an error

जीवन्तिका सोमवल्ली विशल्या मधुपर्ण्यपि ॥ २६२ ॥

jīvantikā somavallī viśalyā madhuparṇyapi || 262 ||

Report an error

मूर्वा देवी मधुरसा मोरटा तेजनी स्रवा ॥ २६३ ॥

mūrvā devī madhurasā moraṭā tejanī sravā || 263 ||

Report an error

मधूलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि ॥ २६४ ॥

madhūlikā madhuśreṇī gokarṇī pīluparṇyapi || 264 ||

Report an error

पाटाम्बष्टा विद्धकर्न्णी स्थापनी श्रेयसी रसा ॥ २६५ ॥

pāṭāmbaṣṭā viddhakarnṇī sthāpanī śreyasī rasā || 265 ||

Report an error

एकाष्टीला पापचेली प्राचीना वनतिक्तिका ॥ २६६ ॥

ekāṣṭīlā pāpacelī prācīnā vanatiktikā || 266 ||

Report an error

कटुः कटम्भराशोकरोहिणी कटुरोहिणी ॥ २६७ ॥

kaṭuḥ kaṭambharāśokarohiṇī kaṭurohiṇī || 267 ||

Report an error

मत्स्यपित्ता कृष्णभेदी चक्राङ्गी शकुलादनी ॥ २६८ ॥

matsyapittā kṛṣṇabhedī cakrāṅgī śakulādanī || 268 ||

Report an error

आत्मगुप्ताजहाव्यण्डा कण्डूरा प्रावृषायणी ॥ २६९ ॥

ātmaguptājahāvyaṇḍā kaṇḍūrā prāvṛṣāyaṇī || 269 ||

Report an error

ऋष्यप्रोक्ता शूकशिम्बिः कपिकच्छुश्च मर्कटी ॥ २७० ॥

ṛṣyaproktā śūkaśimbiḥ kapikacchuśca markaṭī || 270 ||

Report an error

चित्रोपचित्रा न्यग्रोधी द्रवन्ती शम्बरी वृशा ॥ २७१ ॥

citropacitrā nyagrodhī dravantī śambarī vṛśā || 271 ||

Report an error

प्रत्यक्श्रेणी सुतश्रेणी रण्डा मूषिकपर्ण्यपि ॥ २७२ ॥

pratyakśreṇī sutaśreṇī raṇḍā mūṣikaparṇyapi || 272 ||

Report an error

अपामार्गः शैखरिको धामार्गवमयूरकौ ॥ २७३ ॥

apāmārgaḥ śaikhariko dhāmārgavamayūrakau || 273 ||

Report an error

प्रत्यक्पर्णी केशपर्णी किणिही खरमञ्जरी ॥ २७४ ॥

pratyakparṇī keśaparṇī kiṇihī kharamañjarī || 274 ||

Report an error

हञ्जिका ब्राम्हणी पद्मा भर्गी ब्राह्मणयष्टिका ॥ २७५ ॥

hañjikā brāmhaṇī padmā bhargī brāhmaṇayaṣṭikā || 275 ||

Report an error

अङ्गारवल्ली बालेयशाकबर्बरवर्धकाः ॥ २७६ ॥

aṅgāravallī bāleyaśākabarbaravardhakāḥ || 276 ||

Report an error

मञ्जिष्टा विकसा जिङ्गी समङ्गा कालमेषिका ॥ २७७ ॥

mañjiṣṭā vikasā jiṅgī samaṅgā kālameṣikā || 277 ||

Report an error

मण्डूकपर्णी मण्डीरी भण्डी योजनवल्ल्यपि ॥ २७८ ॥

maṇḍūkaparṇī maṇḍīrī bhaṇḍī yojanavallyapi || 278 ||

Report an error

यासो यवासो दुःस्पर्शो धन्वयासः कुनाशकः ॥ २७९ ॥

yāso yavāso duḥsparśo dhanvayāsaḥ kunāśakaḥ || 279 ||

Report an error

रोदनी कच्छुरानन्ता समुद्रान्ता दुरालभा ॥ २८० ॥

rodanī kacchurānantā samudrāntā durālabhā || 280 ||

Report an error

पृश्निपर्णी पृथक्पर्णी चित्रपर्ण्यङ्घ्रिवल्लिका ॥ २८१ ॥

pṛśniparṇī pṛthakparṇī citraparṇyaṅghrivallikā || 281 ||

Report an error

क्रोष्टुविन्ना सिंहपुच्छी कलशी धावनी गुहा ॥ २८२ ॥

kroṣṭuvinnā siṃhapucchī kalaśī dhāvanī guhā || 282 ||

Report an error

निदिग्धिका स्पृशी व्याघ्री बृहती कण्टकारिका ॥ २८३ ॥

nidigdhikā spṛśī vyāghrī bṛhatī kaṇṭakārikā || 283 ||

Report an error

प्रचोदनी कुली क्षुद्रा दुःस्पर्शा राष्ट्रिकेत्यपि ॥ २८४ ॥

pracodanī kulī kṣudrā duḥsparśā rāṣṭriketyapi || 284 ||

Report an error

नीली काला क्लीतकिका ग्रामीणा मधुपर्णिका ॥ २८५ ॥

nīlī kālā klītakikā grāmīṇā madhuparṇikā || 285 ||

Report an error

रञ्जनी श्रीफली तुत्था द्रोणी दोला च नीलिनी ॥ २८६ ॥

rañjanī śrīphalī tutthā droṇī dolā ca nīlinī || 286 ||

Report an error

अवल्गुजः सोमराजी सुवल्लिः सोमवल्लिका ॥ २८७ ॥

avalgujaḥ somarājī suvalliḥ somavallikā || 287 ||

Report an error

कालमेषी कृष्णफली बाकुची पूतिफल्यपि ॥ २८८ ॥

kālameṣī kṛṣṇaphalī bākucī pūtiphalyapi || 288 ||

Report an error

कृष्णोपकुल्या वैदेही मागधी चपला कणा ॥ २८९ ॥

kṛṣṇopakulyā vaidehī māgadhī capalā kaṇā || 289 ||

Report an error

उषणा पिप्पली शौण्डी कोलाथ करिपिप्पली ॥ २९० ॥

uṣaṇā pippalī śauṇḍī kolātha karipippalī || 290 ||

Report an error

कपिवल्ली कोलवल्ली श्रेयसी वशिरः पुमान् ॥ २९१ ॥

kapivallī kolavallī śreyasī vaśiraḥ pumān || 291 ||

Report an error

चव्यं तु चविका काकचिञ्चीगुञ्जे तु कृष्णला ॥ २९२ ॥

cavyaṃ tu cavikā kākaciñcīguñje tu kṛṣṇalā || 292 ||

Report an error

पलंकषा त्विक्षुगन्धा श्वदंष्ट्रा स्वादुकण्टकः ॥ २९३ ॥

palaṃkaṣā tvikṣugandhā śvadaṃṣṭrā svādukaṇṭakaḥ || 293 ||

Report an error

गोकण्टको गोक्षुरको वनशृन्ङ्गाट इत्यपि ॥ २९४ ॥

gokaṇṭako gokṣurako vanaśṛnṅgāṭa ityapi || 294 ||

Report an error

विश्वा विषा प्रतिविषातिविषोपविषारुणा ॥ २९५ ॥

viśvā viṣā prativiṣātiviṣopaviṣāruṇā || 295 ||

Report an error

शृन्गी महौषधं चाथ क्षीरावी दुग्धिका समे ॥ २९६ ॥

śṛngī mahauṣadhaṃ cātha kṣīrāvī dugdhikā same || 296 ||

Report an error

शतमूली बहुसुताभीरूरिन्दीवरी वरी ॥ २९७ ॥

śatamūlī bahusutābhīrūrindīvarī varī || 297 ||

Report an error

ऋष्यप्रोक्ताभीरुपत्रीनारायण्यः शतावरी ॥ २९८ ॥

ṛṣyaproktābhīrupatrīnārāyaṇyaḥ śatāvarī || 298 ||

Report an error

अहेरुरथ पीतद्रुकालीयकहरिद्रवः ॥ २९९ ॥

aheruratha pītadrukālīyakaharidravaḥ || 299 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).