श्रीदेव्युवाच । यन्त्रमूषाग्निमानानि न ज्ञात्वा मन्त्रवेद्यपि । किं करोति महादेव तानि मे वक्तुमर्हसि ॥ १ ॥
śrīdevyuvāca | yantramūṣāgnimānāni na jñātvā mantravedyapi | kiṃ karoti mahādeva tāni me vaktumarhasi || 1 ||
पटलः ४ · चतुर्थः पटलः (यन्त्रमूषाग्निवर्णनः)
caturthaḥ paṭalaḥ (yantramūṣāgnivarṇanaḥ)
Bhairava's teaching on mercury and the alchemist's art.
65 versesSanskrit with transliteration
श्रीदेव्युवाच । यन्त्रमूषाग्निमानानि न ज्ञात्वा मन्त्रवेद्यपि । किं करोति महादेव तानि मे वक्तुमर्हसि ॥ १ ॥
śrīdevyuvāca | yantramūṣāgnimānāni na jñātvā mantravedyapi | kiṃ karoti mahādeva tāni me vaktumarhasi || 1 ||
श्रीभैरव उवाच । रसोपरसलोहानि वसनं काञ्जिकम् विडम् । धमनीलोहयन्त्राणि खल्लपाषाणमर्दकम् ॥ २ ॥
śrībhairava uvāca | rasoparasalohāni vasanaṃ kāñjikam viḍam | dhamanīlohayantrāṇi khallapāṣāṇamardakam || 2 ||
कोष्ठिका वक्रनालं च गोमयं सारमिन्धनम् । मृन्मयानि च यन्त्राणि मुसलोलूखलानि च ॥ ३ ॥
koṣṭhikā vakranālaṃ ca gomayaṃ sāramindhanam | mṛnmayāni ca yantrāṇi musalolūkhalāni ca || 3 ||
सण्डसीपट्टसंदंशं मृत्पात्रायःकटोरकम् । प्रतिमानानि च तुला- छेदनानि कषोपलम् ॥ ४ ॥
saṇḍasīpaṭṭasaṃdaṃśaṃ mṛtpātrāyaḥkaṭorakam | pratimānāni ca tulā- chedanāni kaṣopalam || 4 ||
वंशनाडीलोहनाडीम् ऊषाङ्गारांस् तथौषधीः । स्नेहाम्ललवणक्षार- विषाण्युपविषाणि च ॥ ५ ॥
vaṃśanāḍīlohanāḍīm ūṣāṅgārāṃs tathauṣadhīḥ | snehāmlalavaṇakṣāra- viṣāṇyupaviṣāṇi ca || 5 ||
एवं संगूह्य सम्भारं कर्मयोगं समाचरेत् ॥ ६ ॥
evaṃ saṃgūhya sambhāraṃ karmayogaṃ samācaret || 6 ||
द्रवद्रव्येण भाण्डस्य पूरितार्धोदरस्य च । मुखे तिर्यक्कृते भाण्डे रसं सूत्रेण लम्बितम् । तं स्वेदयेत् तलगतं दोलायन्त्रमिति स्मृतम् ॥ ७ ॥
dravadravyeṇa bhāṇḍasya pūritārdhodarasya ca | mukhe tiryakkṛte bhāṇḍe rasaṃ sūtreṇa lambitam | taṃ svedayet talagataṃ dolāyantramiti smṛtam || 7 ||
लोहमूषाद्वयं कृत्वा द्वादशाङ्गुलमानतः । ईषच् छिद्रान्विताम् एकां तत्र गन्धकसंयुताम् ॥ ८ ॥
lohamūṣādvayaṃ kṛtvā dvādaśāṅgulamānataḥ | īṣac chidrānvitām ekāṃ tatra gandhakasaṃyutām || 8 ||
मूषायां रसयुक्तायाम् अन्यस्यां तां प्रवेशयेत् । तोयं स्यात् सूतकस्याधः ऊर्ध्वाधो वह्निदीपनम् ॥ ९ ॥
mūṣāyāṃ rasayuktāyām anyasyāṃ tāṃ praveśayet | toyaṃ syāt sūtakasyādhaḥ ūrdhvādho vahnidīpanam || 9 ||
रसोनकरसं भद्रे यत्नतो वस्त्रगालितम् । दापयेत्प्रचुरं यत्नात् आप्लाव्य रसगन्धकौ ॥ १० ॥
rasonakarasaṃ bhadre yatnato vastragālitam | dāpayetpracuraṃ yatnāt āplāvya rasagandhakau || 10 ||
स्थालिकायां निधायोर्ध्वं स्थालीम् अन्यां दृढां कुरु । संधिं विलेपयेद्यत्नात् मृदा वस्त्रेण चैव हि ॥ ११ ॥
sthālikāyāṃ nidhāyordhvaṃ sthālīm anyāṃ dṛḍhāṃ kuru | saṃdhiṃ vilepayedyatnāt mṛdā vastreṇa caiva hi || 11 ||
स्थाल्यन्तरे कपोताख्यं पुटं कर्षाग्निना सदा । यन्त्रस्याधः करीषाग्निं दद्यात्तीव्राग्निमेव वा ॥ १२ ॥
sthālyantare kapotākhyaṃ puṭaṃ karṣāgninā sadā | yantrasyādhaḥ karīṣāgniṃ dadyāttīvrāgnimeva vā || 12 ||
एवं तु त्रिदिनं कुर्यात् ततो यन्त्रं विमोचयेत् । तप्तोदके तप्तचुल्ल्यां न कुर्याच्छीतले क्रियाम् ॥ १३ ॥
evaṃ tu tridinaṃ kuryāt tato yantraṃ vimocayet | taptodake taptacullyāṃ na kuryācchītale kriyām || 13 ||
न तत्र क्षीयते सूतो न च गच्छति कुत्रचित् । अनेन क्रमयोगेन कुर्याद्गन्धकजारणम् ॥ १४ ॥
na tatra kṣīyate sūto na ca gacchati kutracit | anena kramayogena kuryādgandhakajāraṇam || 14 ||
ऊर्ध्वं वह्निरधश्चापो मध्ये तु रससंग्रहः । मूषायन्त्रमिदं देवि जारयेद्गगनादिकम् ॥ १५ ॥
ūrdhvaṃ vahniradhaścāpo madhye tu rasasaṃgrahaḥ | mūṣāyantramidaṃ devi jārayedgaganādikam || 15 ||
गर्भयन्त्रं प्रवक्ष्यामि पिष्टिकाभस्मकारणम् । चतुरङ्गुलदीर्घां तु मूषिकां मृन्मयीं दृढाम् ॥ १६ ॥
garbhayantraṃ pravakṣyāmi piṣṭikābhasmakāraṇam | caturaṅguladīrghāṃ tu mūṣikāṃ mṛnmayīṃ dṛḍhām || 16 ||
त्र्यङ्गुलां मध्यविस्तारे वर्तुलं कारयेन्मुखम् । लोहस्य विंशतिर्भागा एको भागस्तु गुग्गुलोः ॥ १७ ॥
tryaṅgulāṃ madhyavistāre vartulaṃ kārayenmukham | lohasya viṃśatirbhāgā eko bhāgastu gugguloḥ || 17 ||
सुश्लक्ष्णं पेषयित्वा तु तोयं दद्यात् पुनः पुनः । मूषालेपं ततः कुर्यात् तले पिष्टीं च निक्षिपेत् ॥ १८ ॥
suślakṣṇaṃ peṣayitvā tu toyaṃ dadyāt punaḥ punaḥ | mūṣālepaṃ tataḥ kuryāt tale piṣṭīṃ ca nikṣipet || 18 ||
तुषकर्षाग्निना भूमौ मृदुस्वेदं तु कारयेत् । अहोरात्रं त्रिरात्रं वा रसेन्द्रो भस्मतां व्रजेत् ॥ १९ ॥
tuṣakarṣāgninā bhūmau mṛdusvedaṃ tu kārayet | ahorātraṃ trirātraṃ vā rasendro bhasmatāṃ vrajet || 19 ||
जारणे मारणे चैव रसराजस्य रञ्जने । यन्त्रमेकं परं मर्म यत्रौषध्यो महाबलम् ॥ २० ॥
jāraṇe māraṇe caiva rasarājasya rañjane | yantramekaṃ paraṃ marma yatrauṣadhyo mahābalam || 20 ||
औषधीरहितश्चायं हठाद्यन्त्रेण बध्यते । सर्वत्र सूतको याति मुक्त्वा भूधरलक्षणम् ॥ २१ ॥
auṣadhīrahitaścāyaṃ haṭhādyantreṇa badhyate | sarvatra sūtako yāti muktvā bhūdharalakṣaṇam || 21 ||
देवताभिः समाकृष्टो लोष्टस्थोऽपि हि गच्छति । तस्माद्यन्त्रबलं चैकं न विलङ्घ्यं विजानता ॥ २२ ॥
devatābhiḥ samākṛṣṭo loṣṭastho'pi hi gacchati | tasmādyantrabalaṃ caikaṃ na vilaṅghyaṃ vijānatā || 22 ||
मन्त्रौषधिसमायोगात् सुसिद्धं कुरुते ह्य् अयम् । मन्त्रोऽघोरोऽत्र जप्तव्यो जपान्ते पूजयेद्रसम् ॥ २३ ॥
mantrauṣadhisamāyogāt susiddhaṃ kurute hy ayam | mantro'ghoro'tra japtavyo japānte pūjayedrasam || 23 ||
एकान्ते तु क्रिया कार्या दृष्टान्यैर्विफला भवेत् ॥ २४ ॥
ekānte tu kriyā kāryā dṛṣṭānyairviphalā bhavet || 24 ||
गन्धकस्य क्षयो नास्ति न रसस्य क्षयो भवेत् । क्षयो यन्त्रस्य विज्ञेयः यन्त्रे विक्रियते क्रिया । अलाभे कान्तलोहस्य यन्त्रं लोहेन कारयेत् ॥ २५ ॥
gandhakasya kṣayo nāsti na rasasya kṣayo bhavet | kṣayo yantrasya vijñeyaḥ yantre vikriyate kriyā | alābhe kāntalohasya yantraṃ lohena kārayet || 25 ||
वह्निलक्ष्यम् अविज्ञाय रसस्यार्धक्षयो भवेत् । यन्त्रक्षयविधिज्ञस्य चतुर्थांशक्षयो भवेत् ॥ २६ ॥
vahnilakṣyam avijñāya rasasyārdhakṣayo bhavet | yantrakṣayavidhijñasya caturthāṃśakṣayo bhavet || 26 ||
द्विमासेन द्वितीयांशं तृतीयांशं त्रिभिर्भवेत् । महाग्निं सहते ह्य् एष सारितो यत्र तिष्ठति ॥ २७ ॥
dvimāsena dvitīyāṃśaṃ tṛtīyāṃśaṃ tribhirbhavet | mahāgniṃ sahate hy eṣa sārito yatra tiṣṭhati || 27 ||
खर्परं सिकतापूर्णं कृत्वा तस्योपरि न्यसेत् । अपरं खर्परं तत्र शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ॥ २८ ॥
kharparaṃ sikatāpūrṇaṃ kṛtvā tasyopari nyaset | aparaṃ kharparaṃ tatra śanairmṛdvagninā pacet || 28 ||
पञ्चक्षारैस्तथा मूत्रैर् लवणैश्च विडं ततः । हंसपाकः स विज्ञातो यन्त्रतन्त्रार्थकोविदैः ॥ २९ ॥
pañcakṣāraistathā mūtrair lavaṇaiśca viḍaṃ tataḥ | haṃsapākaḥ sa vijñāto yantratantrārthakovidaiḥ || 29 ||
कृष्णा रक्ता च पीता च शुक्लवर्णा च मृत्तिका । आद्या श्रेष्ठा कनिष्ठान्त्या मध्यमा मध्यमा मता ॥ ३० ॥
kṛṣṇā raktā ca pītā ca śuklavarṇā ca mṛttikā | ādyā śreṣṭhā kaniṣṭhāntyā madhyamā madhyamā matā || 30 ||
दग्धधान्यतुषोपेता मृत्तिका कोष्ठिकाविधौ । वक्रनालकृता वापि शस्यते सुरसुन्दरि ॥ ३१ ॥
dagdhadhānyatuṣopetā mṛttikā koṣṭhikāvidhau | vakranālakṛtā vāpi śasyate surasundari || 31 ||
गारा दग्धा तुषा दग्धा दग्धा वल्मीकमृत्तिका । अजाश्वानां मलं दग्धं यावत्तत् कृष्णतां गतम् ॥ ३२ ॥
gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā | ajāśvānāṃ malaṃ dagdhaṃ yāvattat kṛṣṇatāṃ gatam || 32 ||
वासकस्य च पत्त्राणि वल्मीकस्य मृदा सह । पेषयेद्वह्नितोयेन यावत्तत् श्लक्ष्णतां गतम् ॥ ३३ ॥
vāsakasya ca pattrāṇi valmīkasya mṛdā saha | peṣayedvahnitoyena yāvattat ślakṣṇatāṃ gatam || 33 ||
मर्दयेत्तेन बध्नीयात् वक्रनालं च कोष्ठिकाम् ॥ ३४ ॥
mardayettena badhnīyāt vakranālaṃ ca koṣṭhikām || 34 ||
गारा दग्धा तुषा दग्धा दग्धा वल्मीकमृत्तिका । चीरमङ्गारकः किट्टं वज्रेणापि न भिद्यते ॥ ३५ ॥
gārā dagdhā tuṣā dagdhā dagdhā valmīkamṛttikā | cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajreṇāpi na bhidyate || 35 ||
दग्धाङ्गारस्य षड्भागा भागैका कृष्णमृत्तिका । चीरमङ्गारकः किट्टं वज्रमूषा प्रकीर्तिता ॥ ३६ ॥
dagdhāṅgārasya ṣaḍbhāgā bhāgaikā kṛṣṇamṛttikā | cīramaṅgārakaḥ kiṭṭaṃ vajramūṣā prakīrtitā || 36 ||
तुषं वस्त्रसमं दग्धां मृत्तिका चतुरंशिका । कुपीपाषाणसंयुक्ता वरमूषा प्रकीर्तिता ॥ ३७ ॥
tuṣaṃ vastrasamaṃ dagdhāṃ mṛttikā caturaṃśikā | kupīpāṣāṇasaṃyuktā varamūṣā prakīrtitā || 37 ||
प्रकाशा चान्धमूषा च मूषा तु द्विविधा स्मृता ॥ ३८ ॥
prakāśā cāndhamūṣā ca mūṣā tu dvividhā smṛtā || 38 ||
प्रकाशमूषा देवेशि शरावाकारसंयुता । द्रव्यनिर्वाहणे सा च वादिकैः सुप्रशस्यते ॥ ३९ ॥
prakāśamūṣā deveśi śarāvākārasaṃyutā | dravyanirvāhaṇe sā ca vādikaiḥ supraśasyate || 39 ||
अन्धमूषा तु कर्तव्या गोस्तनाकारसंनिभा । पिधानकसमायुक्ता किंचिद् उन्नतमस्तका ॥ ४० ॥
andhamūṣā tu kartavyā gostanākārasaṃnibhā | pidhānakasamāyuktā kiṃcid unnatamastakā || 40 ||
पत्त्रलेपे तथा रङ्गे द्वंद्वमेलापके तथा । सैव छिद्रान्विता मन्दा गम्भीरा सारणोचिता ॥ ४१ ॥
pattralepe tathā raṅge dvaṃdvamelāpake tathā | saiva chidrānvitā mandā gambhīrā sāraṇocitā || 41 ||
तिलभस्म द्विर् अंशं तु इष्टकांशसमन्वितम् । भस्ममूषा तु विज्ञेया तारासंशोधने हिता ॥ ४२ ॥
tilabhasma dvir aṃśaṃ tu iṣṭakāṃśasamanvitam | bhasmamūṣā tu vijñeyā tārāsaṃśodhane hitā || 42 ||
मोक्षक्षारस्य भागौ द्वौ इष्टकांशसमन्वितौ । मृद्भागास् तारशुद्ध्यर्थम् उत्तमा वरवर्णिनि ॥ ४३ ॥
mokṣakṣārasya bhāgau dvau iṣṭakāṃśasamanvitau | mṛdbhāgās tāraśuddhyartham uttamā varavarṇini || 43 ||
रक्तवर्गेण सम्मिश्रा रक्तवर्गपरिप्लुता । रक्तवर्गकृतालेपा सर्वशुद्धिषु शोभना ॥ ४४ ॥
raktavargeṇa sammiśrā raktavargapariplutā | raktavargakṛtālepā sarvaśuddhiṣu śobhanā || 44 ||
शुक्लवर्गेण सम्मिश्रा शुक्लवर्गपरिप्लुता । शुक्लवर्गकृतालेपा शुक्लशुद्धिषु शोभना ॥ ४५ ॥
śuklavargeṇa sammiśrā śuklavargapariplutā | śuklavargakṛtālepā śuklaśuddhiṣu śobhanā || 45 ||
विडवर्गेण सम्मिश्रा धृतिमिच्छति जारणे । निर्वाहणं प्रकुर्वीत रक्तवर्गप्रलिप्तया ॥ ४६ ॥
viḍavargeṇa sammiśrā dhṛtimicchati jāraṇe | nirvāhaṇaṃ prakurvīta raktavargapraliptayā || 46 ||
विषटङ्कणगुञ्जाभिः मूषालेपं तु कारयेत् । प्रकाशायां प्रकुर्वीत यदि वाङ्गारलेपनम् ॥ ४७ ॥
viṣaṭaṅkaṇaguñjābhiḥ mūṣālepaṃ tu kārayet | prakāśāyāṃ prakurvīta yadi vāṅgāralepanam || 47 ||
तस्यां विन्यस्य मूषायां द्रव्यमावर्तयेद्बुधः । लेपो वर्णपुटं देवि रक्तमृत्सिन्धुभूखगैः ॥ ४८ ॥
tasyāṃ vinyasya mūṣāyāṃ dravyamāvartayedbudhaḥ | lepo varṇapuṭaṃ devi raktamṛtsindhubhūkhagaiḥ || 48 ||
आवर्तमाने कनके पीता तारे सिता प्रभा । शुल्वे नीलनिभा तीक्ष्णे कृष्णवर्णा सुरेश्वरि ॥ ४९ ॥
āvartamāne kanake pītā tāre sitā prabhā | śulve nīlanibhā tīkṣṇe kṛṣṇavarṇā sureśvari || 49 ||
वङ्गे ज्वाला कपोताभा नागे मलिनधूमका । शैले तु धूसरा देवि आयसे कपिलप्रभा ॥ ५० ॥
vaṅge jvālā kapotābhā nāge malinadhūmakā | śaile tu dhūsarā devi āyase kapilaprabhā || 50 ||
अयस्कान्ते धूम्रवर्णा सस्यके लोहिता भवेत् । वज्रे नानाविधा ज्वाला खसत्त्वे पाण्डुरप्रभा ॥ ५१ ॥
ayaskānte dhūmravarṇā sasyake lohitā bhavet | vajre nānāvidhā jvālā khasattve pāṇḍuraprabhā || 51 ||
न विस्फुलिङ्गो न च बुद्बुदश्च यदा न रेखापटलं न शब्दः । मूषागतं रत्नसमं स्थिरं च तदा विशुद्धं प्रवदन्ति लोहम् ॥ ५२ ॥
na visphuliṅgo na ca budbudaśca yadā na rekhāpaṭalaṃ na śabdaḥ | mūṣāgataṃ ratnasamaṃ sthiraṃ ca tadā viśuddhaṃ pravadanti loham || 52 ||
प्रतीवापः पुरा योज्यो निषेकस्तदनन्तरम् । छादनं तु प्रतीवापः निषेकं मज्जनं विदुः । अभिषेकं तदिच्छन्ति स्नपनं क्रियते तु यत् ॥ ५३ ॥
pratīvāpaḥ purā yojyo niṣekastadanantaram | chādanaṃ tu pratīvāpaḥ niṣekaṃ majjanaṃ viduḥ | abhiṣekaṃ tadicchanti snapanaṃ kriyate tu yat || 53 ||
वापो निषेकः स्नपनं द्रुते निर्मलतां गते । उष्णेनैव हि वाञ्छन्ति शीतलं न च वाञ्छति ॥ ५४ ॥
vāpo niṣekaḥ snapanaṃ drute nirmalatāṃ gate | uṣṇenaiva hi vāñchanti śītalaṃ na ca vāñchati || 54 ||
शुक्लदीप्तिः सशब्दश्च यदा वैश्वानरो भवेत् । लोहावर्तः स विज्ञेयः सत्त्वं पतति निर्मलम् ॥ ५५ ॥
śukladīptiḥ saśabdaśca yadā vaiśvānaro bhavet | lohāvartaḥ sa vijñeyaḥ sattvaṃ patati nirmalam || 55 ||
षोडशाङ्गुलविस्तीर्णं हस्तमात्रायतं शुभम् । धातुसत्त्वनिपातार्थं कोष्ठकं वरवर्णिनि ॥ ५६ ॥
ṣoḍaśāṅgulavistīrṇaṃ hastamātrāyataṃ śubham | dhātusattvanipātārthaṃ koṣṭhakaṃ varavarṇini || 56 ||
वंशखादिरमाधूक- बदरीदारुसम्भवः । परिपूर्णं दृढाङ्गारैः धमेद्वातेन कोष्ठकम् । भस्त्रया ज्वालमार्गेण ज्वालयेच्च हुताशनम् ॥ ५७ ॥
vaṃśakhādiramādhūka- badarīdārusambhavaḥ | paripūrṇaṃ dṛḍhāṅgāraiḥ dhamedvātena koṣṭhakam | bhastrayā jvālamārgeṇa jvālayecca hutāśanam || 57 ||
प्रविततमुखभागं संवृतान्तःप्रदेशं स्थलरचितचिरान्तर्जालकं कोष्ठकं स्यात् । बकगलसममानं वङ्कनालं विधेयं शुषिरनलिनिका स्यान्मृन्मयी दीर्घवृत्ता ॥ ५८ ॥
pravitatamukhabhāgaṃ saṃvṛtāntaḥpradeśaṃ sthalaracitacirāntarjālakaṃ koṣṭhakaṃ syāt | bakagalasamamānaṃ vaṅkanālaṃ vidheyaṃ śuṣiranalinikā syānmṛnmayī dīrghavṛttā || 58 ||
मृन्मये लोहपात्रे वा अयस्कान्तमयेऽथवा । पाषाणे स्फटिके वाथ मुक्ताशैलमयेऽथवा ॥ ५९ ॥
mṛnmaye lohapātre vā ayaskāntamaye'thavā | pāṣāṇe sphaṭike vātha muktāśailamaye'thavā || 59 ||
सुदृढो मर्दकः कार्यः चतुरङ्गुलकोच्छ्रयः । स च लोहमयः शैलो ह्य् अयस्कान्तमयोऽथवा ॥ ६० ॥
sudṛḍho mardakaḥ kāryaḥ caturaṅgulakocchrayaḥ | sa ca lohamayaḥ śailo hy ayaskāntamayo'thavā || 60 ||
अघोरास्त्राभिधानेन महापाशुपतेन वा । मन्त्रेण रचयेच्छुद्धिं भूमिं तेनैव शोधयेत् ॥ ६१ ॥
aghorāstrābhidhānena mahāpāśupatena vā | mantreṇa racayecchuddhiṃ bhūmiṃ tenaiva śodhayet || 61 ||
इन्धनानि च सर्वाणि द्रव्याणि च विशेषतः । दाहकं ज्वालयेत्तेन खल्लं तेनैव शोधयेत् ॥ ६२ ॥
indhanāni ca sarvāṇi dravyāṇi ca viśeṣataḥ | dāhakaṃ jvālayettena khallaṃ tenaiva śodhayet || 62 ||
रसं विशोधयेत्तेन विन्यसेत् दिवसे शुभे । खल्लोपरि न्यसित्वा च शिवमूर्तिमनुस्मरेत् ॥ ६३ ॥
rasaṃ viśodhayettena vinyaset divase śubhe | khallopari nyasitvā ca śivamūrtimanusmaret || 63 ||
देवतानुग्रहं प्राप्य यन्त्रमूषाग्निमानवित् । देवेशि रससिद्ध्यर्थं जानीयात् ओषधीरपि ॥ ६४ ॥
devatānugrahaṃ prāpya yantramūṣāgnimānavit | deveśi rasasiddhyarthaṃ jānīyāt oṣadhīrapi || 64 ||
यन्त्रमूषाग्निमानानि वर्णितानि सुरेश्वरि । तन्ममाचक्ष्व देवेशि किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ६५ ॥
yantramūṣāgnimānāni varṇitāni sureśvari | tanmamācakṣva deveśi kimanyacchrotumicchasi || 65 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).