रेवा खण्डम् · अध्यायः २३३
Satyanarayana Katha, Chapter 1
॥
A chapter of the Skanda Purana.
24 verses·Sanskrit with transliteration
॥ श्री गणेशाय नमः ॥
॥ श्रीपरमात्मने नमः ॥
श्रीव्यास उवाच ।
एकदा नैमिषारण्ये ऋषयः शौनकादयः ।
पप्रच्छुर्मुनयः सर्वे सूतं पौराणिकं खलु ॥ १ ॥
|| śrī gaṇeśāya namaḥ ||
|| śrīparamātmane namaḥ ||
śrīvyāsa uvāca |
ekadā naimiṣāraṇye ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ |
papracchurmunayaḥ sarve sūtaṃ paurāṇikaṃ khalu || 1 ||
ऋषय ऊचुः ।
व्रतेन तपसा किं वा प्राप्यते वाञ्छितं फलम् ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामः कथयस्व महामुने ॥ २ ॥
ṛṣaya ūcuḥ |
vratena tapasā kiṃ vā prāpyate vāñchitaṃ phalam |
tatsarvaṃ śrotumicchāmaḥ kathayasva mahāmune || 2 ||
सूत उवाच ।
नारदेनैव सम्पृष्टो भगवान् कमलापतिः ।
सुरर्षये यथैवाह तच्छृणुध्वं समाहिताः ॥ ३ ॥
sūta uvāca |
nāradenaiva sampṛṣṭo bhagavān kamalāpatiḥ |
surarṣaye yathaivāha tacchṛṇudhvaṃ samāhitāḥ || 3 ||
एकदा नारदो योगी परानुग्रहकाङ्क्षया ।
पर्यटन् विविधान् लोकान् मर्त्यलोकमुपागतः ॥ ४ ॥
ekadā nārado yogī parānugrahakāṅkṣayā |
paryaṭan vividhān lokān martyalokamupāgataḥ || 4 ||
ततोदृष्ट्वा जनान्सर्वान् नानाक्लेशसमन्वितान् ।
नानायोनिसमुत्पन्नान् क्लिश्यमानान् स्वकर्मभिः ॥ ५ ॥
tatodṛṣṭvā janānsarvān nānākleśasamanvitān |
nānāyonisamutpannān kliśyamānān svakarmabhiḥ || 5 ||
केनोपायेन चैतेषां दुःखनाशो भवेद् ध्रुवम् ।
इति सञ्चिन्त्य मनसा विष्णुलोकं गतस्तदा ॥ ६ ॥
kenopāyena caiteṣāṃ duḥkhanāśo bhaved dhruvam |
iti sañcintya manasā viṣṇulokaṃ gatastadā || 6 ||
तत्र नारायणं देवं शुक्लवर्णं चतुर्भुजम् ।
शङ्ख-चक्र-गदा-पद्म-वनमाला-विभूषितम् ॥ ७ ॥
tatra nārāyaṇaṃ devaṃ śuklavarṇaṃ caturbhujam |
śaṅkha-cakra-gadā-padma-vanamālā-vibhūṣitam || 7 ||
दृष्ट्वा तं देवदेवेशं स्तोतुं समुपचक्रमे ।
नारद उवाच ।
नमो वाङ्मनसातीतरूपायानन्तशक्तये ।
आदिमध्यान्तहीनाय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ ८ ॥
dṛṣṭvā taṃ devadeveśaṃ stotuṃ samupacakrame |
nārada uvāca |
namo vāṅmanasātītarūpāyānantaśaktaye |
ādimadhyāntahīnāya nirguṇāya guṇātmane || 8 ||
सर्वेषामादिभूताय भक्तानामार्तिनाशिने ।
श्रुत्वा स्तोत्रं ततो विष्णुर्नारदं प्रत्यभाषत ॥ ९ ॥
sarveṣāmādibhūtāya bhaktānāmārtināśine |
śrutvā stotraṃ tato viṣṇurnāradaṃ pratyabhāṣata || 9 ||
श्रीभगवानुवाच ।
किमर्थमागतोऽसि त्वं किं ते मनसि वर्तते ।
कथयस्व महाभाग तत्सर्वं कथयामि ते ॥ १० ॥
śrībhagavānuvāca |
kimarthamāgato'si tvaṃ kiṃ te manasi vartate |
kathayasva mahābhāga tatsarvaṃ kathayāmi te || 10 ||
नारद उवाच ।
मर्त्यलोके जनाः सर्वे नानाक्लेशसमन्विताः ।
नानायोनिसमुत्पन्नाः पच्यन्ते पापकर्मभिः ॥ ११ ॥
nārada uvāca |
martyaloke janāḥ sarve nānākleśasamanvitāḥ |
nānāyonisamutpannāḥ pacyante pāpakarmabhiḥ || 11 ||
तत्कथं शमयेन्नाथ लघूपायेन तद्वद ।
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं कृपास्ति यदि ते मयि ॥ १२ ॥
tatkathaṃ śamayennātha laghūpāyena tadvada |
śrotumicchāmi tatsarvaṃ kṛpāsti yadi te mayi || 12 ||
श्रीभगवानुवाच ।
साधु पृष्टं त्वया वत्स लोकानुग्रहकाङ्क्षया ।
यत्कृत्वा मुच्यते मोहात् तच्छृणुष्व वदामि ते ॥ १३ ॥
śrībhagavānuvāca |
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vatsa lokānugrahakāṅkṣayā |
yatkṛtvā mucyate mohāt tacchṛṇuṣva vadāmi te || 13 ||
व्रतमस्ति महत्पुण्यं स्वर्गे मर्त्ये च दुर्लभम् ।
तव स्नेहान्मया वत्स प्रकाशः क्रियतेऽधुना ॥ १४ ॥
vratamasti mahatpuṇyaṃ svarge martye ca durlabham |
tava snehānmayā vatsa prakāśaḥ kriyate'dhunā || 14 ||
सत्यनारायणस्यैव व्रतं सम्यग्विधानतः ।
कृत्वा सद्यः सुखं भुक्त्वा परत्र मोक्षमाप्नुयात् ।
तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं नारदो मुनिरब्रवीत् ॥ १५ ॥
satyanārāyaṇasyaiva vrataṃ samyagvidhānataḥ |
kṛtvā sadyaḥ sukhaṃ bhuktvā paratra mokṣamāpnuyāt |
tacchrutvā bhagavadvākyaṃ nārado munirabravīt || 15 ||
नारद उवाच ।
किं फलं किं विधानं च कृतं केनैव तद् व्रतम् ।
तत्सर्वं विस्तराद् ब्रूहि कदा कार्यं व्रतं प्रभो ॥ १६ ॥
nārada uvāca |
kiṃ phalaṃ kiṃ vidhānaṃ ca kṛtaṃ kenaiva tad vratam |
tatsarvaṃ vistarād brūhi kadā kāryaṃ vrataṃ prabho || 16 ||
श्रीभगवानुवाच ।
दुःखशोकादिशमनं धनधान्यप्रवर्धनम् ॥ १७ ॥
śrībhagavānuvāca |
duḥkhaśokādiśamanaṃ dhanadhānyapravardhanam || 17 ||
सौभाग्यसन्ततिकरं सर्वत्र विजयप्रदम् ।
यस्मिन् कस्मिन् दिने मर्त्यो भक्तिश्रद्धासमन्वितः ॥ १८ ॥
saubhāgyasantatikaraṃ sarvatra vijayapradam |
yasmin kasmin dine martyo bhaktiśraddhāsamanvitaḥ || 18 ||
सत्यनारायणं देवं यजेच्चैव निशामुखे ।
ब्राह्मणैर्बान्धवैश्चैव सहितो धर्मतत्परः ॥ १९ ॥
satyanārāyaṇaṃ devaṃ yajeccaiva niśāmukhe |
brāhmaṇairbāndhavaiścaiva sahito dharmatatparaḥ || 19 ||
नैवेद्यं भक्तितो दद्यात् सपादं भक्ष्यमुत्तमम् ।
रम्भाफलं घृतं क्षीरं गोधूमस्य च चूर्णकम् ॥ २० ॥
naivedyaṃ bhaktito dadyāt sapādaṃ bhakṣyamuttamam |
rambhāphalaṃ ghṛtaṃ kṣīraṃ godhūmasya ca cūrṇakam || 20 ||
अभावे शालिचूर्णं वा शर्करा वा गुडस्तथा ।
सपादं सर्वभक्ष्याणि चैकीकृत्य निवेदयेत् ॥ २१ ॥
abhāve śālicūrṇaṃ vā śarkarā vā guḍastathā |
sapādaṃ sarvabhakṣyāṇi caikīkṛtya nivedayet || 21 ||
विप्राय दक्षिणां दद्यात् कथां श्रुत्वा जनैः सह ।
ततश्च बन्धुभिः सार्धं विप्रांश्च प्रतिभोजयेत् ॥ २२ ॥
viprāya dakṣiṇāṃ dadyāt kathāṃ śrutvā janaiḥ saha |
tataśca bandhubhiḥ sārdhaṃ viprāṃśca pratibhojayet || 22 ||
प्रसादं भक्षयेद् भक्त्या नृत्यगीतादिकं चरेत् ।
ततश्च स्वगृहं गच्छेत् सत्यनारायणं स्मरन् ॥ २३ ॥
prasādaṃ bhakṣayed bhaktyā nṛtyagītādikaṃ caret |
tataśca svagṛhaṃ gacchet satyanārāyaṇaṃ smaran || 23 ||
एवं कृते मनुष्याणां वाञ्छासिद्धिर्भवेद् ध्रुवम् ।
विशेषतः कलियुगे लघूपायोऽस्ति भूतले ॥ २४ ॥
॥ इति श्रीस्कन्दपुराणे रेवाखण्डे श्रीसत्यनारायण व्रतकथायां प्रथमोऽध्यायः ॥ १॥
evaṃ kṛte manuṣyāṇāṃ vāñchāsiddhirbhaved dhruvam |
viśeṣataḥ kaliyuge laghūpāyo'sti bhūtale || 24 ||
|| iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe śrīsatyanārāyaṇa vratakathāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ || 1||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).