Skip to content

द्वारकामाहात्म्यम् · अध्यायः ४३

Chapter 1734

A chapter of the Skanda Purana.

26 versesSanskrit with transliteration

Skanda on his peacock, spear in hand.

॥ प्रह्लाद उवाच ॥ ॥ । सावित्रीं च भवानीं च दुर्गां चैव सरस्वतीम् ॥ । योऽर्चयेत्तुलसीपत्रैः सर्वकामसमन्वितः ॥ १ ॥

|| prahlāda uvāca || || | sāvitrīṃ ca bhavānīṃ ca durgāṃ caiva sarasvatīm || | yo'rcayettulasīpatraiḥ sarvakāmasamanvitaḥ || 1 ||

Report an error

गृहीत्वा तुलसीपत्रं भक्त्या विष्णुं समर्चयेत् ॥ । अर्चितं तेन सकलं सदेवासुरमानुषम् ॥ २ ॥

gṛhītvā tulasīpatraṃ bhaktyā viṣṇuṃ samarcayet || | arcitaṃ tena sakalaṃ sadevāsuramānuṣam || 2 ||

Report an error

चतुर्द्दश्यां महेशानं पौर्णमास्यां पितामहम् ॥ । येऽर्चयन्ति च सप्तम्यां तुलस्या च गणाधिपम् ॥ ३ ॥

caturddaśyāṃ maheśānaṃ paurṇamāsyāṃ pitāmaham || | ye'rcayanti ca saptamyāṃ tulasyā ca gaṇādhipam || 3 ||

Report an error

शंखोदकं तीर्थवराद्वरिष्ठं पादोदकं तीर्थवराद्वरिष्ठम्॥ । नैवेद्यशेषं क्रतुकोटितुल्यं निर्माल्यशेषं व्रतदानतुल्यम् ॥ ४ ॥

śaṃkhodakaṃ tīrthavarādvariṣṭhaṃ pādodakaṃ tīrthavarādvariṣṭham|| | naivedyaśeṣaṃ kratukoṭitulyaṃ nirmālyaśeṣaṃ vratadānatulyam || 4 ||

Report an error

मुकुन्दाशनशेषं तु यो भुनक्ति दिनेदिने ॥ । सिक्थेसिक्थे भवेत्पुण्यं चान्द्रायणशताधिकम् ॥ ५ ॥

mukundāśanaśeṣaṃ tu yo bhunakti dinedine || | sikthesikthe bhavetpuṇyaṃ cāndrāyaṇaśatādhikam || 5 ||

Report an error

नैवेद्यशेषं तुलसीविमिश्रं विशेषतः पादजलेन विष्णोः ॥ । योऽश्नाति नित्यं पुरुषो मुरारेः प्राप्नोति यज्ञायुतकोटिपुण्यम् ॥ ६ ॥

naivedyaśeṣaṃ tulasīvimiśraṃ viśeṣataḥ pādajalena viṣṇoḥ || | yo'śnāti nityaṃ puruṣo murāreḥ prāpnoti yajñāyutakoṭipuṇyam || 6 ||

Report an error

यः श्राद्धकाले हरिभुक्तशेषं ददाति भक्त्या पितृदेवतानाम् ॥ । तेनैव पिंडात्सुतिलैर्विमिश्रादाकल्पकोटिं पितरः सुतृप्ताः ॥ ७ ॥

yaḥ śrāddhakāle haribhuktaśeṣaṃ dadāti bhaktyā pitṛdevatānām || | tenaiva piṃḍātsutilairvimiśrādākalpakoṭiṃ pitaraḥ sutṛptāḥ || 7 ||

Report an error

स्नानार्चनक्रियाकाले घंटावाद्यं करोति यः ॥ । पुरतो वासुदेवस्य गवां कोटिफलं लभेत् ॥ ८ ॥

snānārcanakriyākāle ghaṃṭāvādyaṃ karoti yaḥ || | purato vāsudevasya gavāṃ koṭiphalaṃ labhet || 8 ||

Report an error

सर्ववाद्यमयी घंटा केशवस्य सदा प्रिया ॥ । वादनाल्लभते पुण्यं यज्ञकोटिफलं नरः ॥ ९ ॥

sarvavādyamayī ghaṃṭā keśavasya sadā priyā || | vādanāllabhate puṇyaṃ yajñakoṭiphalaṃ naraḥ || 9 ||

Report an error

वादित्राणामभावे तु पूजाकाले च सर्वदा ॥ । घंटावाद्यं नरैः कार्य्यं सर्ववाद्यमयी यतः ॥ १० ॥

vāditrāṇāmabhāve tu pūjākāle ca sarvadā || | ghaṃṭāvādyaṃ naraiḥ kāryyaṃ sarvavādyamayī yataḥ || 10 ||

Report an error

तुलसीकाष्ठसंभूतं चन्दनं यच्छते हरेः ॥ । निर्द्दहेत्पातकं सर्वं पूर्वजन्मशतार्जितम् ॥ ११ ॥

tulasīkāṣṭhasaṃbhūtaṃ candanaṃ yacchate hareḥ || | nirddahetpātakaṃ sarvaṃ pūrvajanmaśatārjitam || 11 ||

Report an error

ददाति पितृ पिंडेषु तुलसीकाष्ठचन्दनम् ॥ । पितॄणां जायते तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै तथा ॥ १२ ॥

dadāti pitṛ piṃḍeṣu tulasīkāṣṭhacandanam || | pitṝṇāṃ jāyate tṛptirgayāśrāddhena vai tathā || 12 ||

Report an error

सर्वेषामेव देवानां तुलसीकाष्ठचन्दनम् ॥ । पितॄणां च विशेषेण सदाऽभीष्टं हरेः कलौ ॥ १३ ॥

sarveṣāmeva devānāṃ tulasīkāṣṭhacandanam || | pitṝṇāṃ ca viśeṣeṇa sadā'bhīṣṭaṃ hareḥ kalau || 13 ||

Report an error

हरेर्भागवता भूत्वा तुलसीकाष्ठचन्दनम् ॥ । नार्पयति सदा विष्णोर्न ते भागवताः कलौ ॥ १४ ॥

harerbhāgavatā bhūtvā tulasīkāṣṭhacandanam || | nārpayati sadā viṣṇorna te bhāgavatāḥ kalau || 14 ||

Report an error

शरीरं दह्यते यस्य तुलसीकाष्ठवह्निना ॥ । नीयमानो यमेनापि विष्णुलोकं स गच्छति ॥ १५ ॥

śarīraṃ dahyate yasya tulasīkāṣṭhavahninā || | nīyamāno yamenāpi viṣṇulokaṃ sa gacchati || 15 ||

Report an error

यद्येकं तुलसीकाष्ठं मध्ये काष्ठस्य यस्य हि ॥ । दाहकाले भवेन्मुक्तः पापकोटिशतायुतैः ॥ १६ ॥

yadyekaṃ tulasīkāṣṭhaṃ madhye kāṣṭhasya yasya hi || | dāhakāle bhavenmuktaḥ pāpakoṭiśatāyutaiḥ || 16 ||

Report an error

दह्यमानं नरं दृष्ट्वा तुलसीकाष्ठवह्निना ॥ । जन्मकोटिसहस्रैस्तु तोषितस्तैर्जनार्दनः ॥ १७ ॥

dahyamānaṃ naraṃ dṛṣṭvā tulasīkāṣṭhavahninā || | janmakoṭisahasraistu toṣitastairjanārdanaḥ || 17 ||

Report an error

दह्यमानं नरं सर्वे तुलसीकाष्ठवह्निना ॥ । विमानस्थाः सुरगणाः क्षिपंति कुसुमांजलीन् ॥ १८ ॥

dahyamānaṃ naraṃ sarve tulasīkāṣṭhavahninā || | vimānasthāḥ suragaṇāḥ kṣipaṃti kusumāṃjalīn || 18 ||

Report an error

नृत्यंत्योऽप्सरसो हृष्टा गीतं गायन्ति सुस्वरम् ॥ । ज्वलते यत्र दैत्येन्द्र तुलसीकाष्ठपावकः ॥ १९ ॥

nṛtyaṃtyo'psaraso hṛṣṭā gītaṃ gāyanti susvaram || | jvalate yatra daityendra tulasīkāṣṭhapāvakaḥ || 19 ||

Report an error

कुरुते वीक्षणं विष्णुः सन्तुष्टः सह शंभुना ॥ २० ॥

kurute vīkṣaṇaṃ viṣṇuḥ santuṣṭaḥ saha śaṃbhunā || 20 ||

Report an error

गृहीत्वा तं करे शौरिः पुरुषं स्वयमग्रतः॥ । मार्जते तस्य पापानि पश्यतां त्रिदिवौकसाम् ॥ । महोत्सवं च कृत्वा तु जयशब्दपुरःसरम् ॥ २१ ॥

gṛhītvā taṃ kare śauriḥ puruṣaṃ svayamagrataḥ|| | mārjate tasya pāpāni paśyatāṃ tridivaukasām || | mahotsavaṃ ca kṛtvā tu jayaśabdapuraḥsaram || 21 ||

Report an error

॥ सूत उवाच ॥ ॥ । प्रह्लादेनोदितं श्रुत्वा माहात्म्यं द्वारकाभवम् ॥ । प्रहृष्टा ऋषयः सर्वे तथा दैत्येश्वरो बलिः ॥ २२ ॥

|| sūta uvāca || || | prahlādenoditaṃ śrutvā māhātmyaṃ dvārakābhavam || | prahṛṣṭā ṛṣayaḥ sarve tathā daityeśvaro baliḥ || 22 ||

Report an error

ततः सर्वेऽभिनन्द्यैनं प्रह्लादं दैत्यपुङ्गवम् ॥ । उद्युक्ता द्वारकां गत्वा द्रष्टुं कृष्णमुखाम्बुजम् ॥ २३ ॥

tataḥ sarve'bhinandyainaṃ prahlādaṃ daityapuṅgavam || | udyuktā dvārakāṃ gatvā draṣṭuṃ kṛṣṇamukhāmbujam || 23 ||

Report an error

ततस्ते बलिना सार्धं मुनयः संशितव्रताः ॥ । आगत्य द्वारकां स्नात्वा गोमत्यां विधिपूर्वकम् ॥ २४ ॥

tataste balinā sārdhaṃ munayaḥ saṃśitavratāḥ || | āgatya dvārakāṃ snātvā gomatyāṃ vidhipūrvakam || 24 ||

Report an error

कृष्णं दृष्ट्वा समभ्यर्च्य कृत्वा यात्रां यथाविधि ॥ । दत्त्वा दानानि बहुशः कृतकृत्यास्ततोऽभवन् ॥ २५ ॥

kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā samabhyarcya kṛtvā yātrāṃ yathāvidhi || | dattvā dānāni bahuśaḥ kṛtakṛtyāstato'bhavan || 25 ||

Report an error

जग्मुः स्वीयानि स्थानानि बलिः पातालमाययौ ॥ । प्रह्लादं च प्रणम्याशु मेने स्वस्य कृतार्थताम् ॥ २६ ॥

jagmuḥ svīyāni sthānāni baliḥ pātālamāyayau || | prahlādaṃ ca praṇamyāśu mene svasya kṛtārthatām || 26 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).