द्वारकामाहात्म्यम् · अध्यायः २४
Chapter 1715
॥
A chapter of the Skanda Purana.
94 verses·Sanskrit with transliteration
॥ श्रीमार्कंडेय उवाच ॥ ॥ ।
पितॄणां प्रेतरूपाणां कृत्वा वाक्यं महीपते ॥ ।
चंद्रशर्मा द्विजश्रेष्ठो द्वारकां समुपागतः ॥ १ ॥
|| śrīmārkaṃḍeya uvāca || || |
pitṝṇāṃ pretarūpāṇāṃ kṛtvā vākyaṃ mahīpate || |
caṃdraśarmā dvijaśreṣṭho dvārakāṃ samupāgataḥ || 1 ||
रुक्मिणीसहितः कृष्णो यत्र तिष्ठति चान्वहम् ॥ ।
यत्र तिष्ठंति तीर्थानि तत्र यातो द्विजोत्तमः ॥ २ ॥
rukmiṇīsahitaḥ kṛṣṇo yatra tiṣṭhati cānvaham || |
yatra tiṣṭhaṃti tīrthāni tatra yāto dvijottamaḥ || 2 ||
यत्र तिष्ठंति यज्ञाश्च यत्र तिष्ठंति देवताः ॥ ।
यत्र तिष्ठंति ऋषयो मुनयो योगवित्तमाः ॥ ३ ॥
yatra tiṣṭhaṃti yajñāśca yatra tiṣṭhaṃti devatāḥ || |
yatra tiṣṭhaṃti ṛṣayo munayo yogavittamāḥ || 3 ||
या पुरी सिद्धगंधर्वैः सेव्यते किंनरैर्नरेः ॥ ।
अप्सरोगणयक्षैश्च द्वारका सर्वकामदा ॥ ४ ॥
yā purī siddhagaṃdharvaiḥ sevyate kiṃnarairnareḥ || |
apsarogaṇayakṣaiśca dvārakā sarvakāmadā || 4 ||
स्वर्गारोहणनिश्रेणी वहते यत्र गोमती ॥ ।
सा पुरी मोक्षदा नृणां दृष्टा विप्रवरेण हि ॥ ५ ॥
svargārohaṇaniśreṇī vahate yatra gomatī || |
sā purī mokṣadā nṛṇāṃ dṛṣṭā vipravareṇa hi || 5 ||
यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् ॥ ।
नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते ॥ ६ ॥
yasyāḥ sīmāṃ praviṣṭasya brahmahatyādipātakam || |
naśyate darśanādeva tāṃ purīṃ ko na sevate || 6 ||
गत्वा कृष्णपुरीं दृष्ट्वा गोमतीं चैव सागरम् ॥ ।
मन्ये कृतार्थमात्मानं जीवितं यौवनं धनम् ॥ ७ ॥
gatvā kṛṣṇapurīṃ dṛṣṭvā gomatīṃ caiva sāgaram || |
manye kṛtārthamātmānaṃ jīvitaṃ yauvanaṃ dhanam || 7 ||
दृष्ट्वा कृष्णपुरीं रम्यां कृष्णस्य मुखपंकजम् ॥ ।
धन्योऽहं कृत्यकृत्योहं सभाग्योऽहं धरातले ॥ ८ ॥
dṛṣṭvā kṛṣṇapurīṃ ramyāṃ kṛṣṇasya mukhapaṃkajam || |
dhanyo'haṃ kṛtyakṛtyohaṃ sabhāgyo'haṃ dharātale || 8 ||
दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं रुक्मिणीं द्वारकां पुरीम्॥ ।
तीर्थकोटिसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम् ॥ ९ ॥
dṛṣṭvā kṛṣṇamukhaṃ ramyaṃ rukmiṇīṃ dvārakāṃ purīm|| |
tīrthakoṭisahasraistu sevitaiḥ kiṃ prayojanam || 9 ||
पुण्यैर्लक्षसहस्रैस्तु प्राप्ता द्वारवती शुभा ॥ ।
शुक्ला वैशाखमासे तु संप्राप्ता मधुसूदनी ॥ १० ॥
puṇyairlakṣasahasraistu prāptā dvāravatī śubhā || |
śuklā vaiśākhamāse tu saṃprāptā madhusūdanī || 10 ||
द्वादशी त्रिस्पृशानाम पापकोटिशतापहा ॥ ।
धन्याः सर्वे मनुष्यास्ते वैशाखे मधुसूदनी ॥१ ॥ ११ ॥
dvādaśī trispṛśānāma pāpakoṭiśatāpahā || |
dhanyāḥ sarve manuṣyāste vaiśākhe madhusūdanī ||1 || 11 ||
संप्राप्ता त्रिस्पृशा यैस्तु बुधवारेण संयुता ॥ ।
न यज्ञैस्तु न वेदैस्तु न तीर्थैः कोटिसेवितैः ॥ ।
प्राप्यते तत्फलं नैव द्वारकायां यथा नृणाम् ॥ १२ ॥
saṃprāptā trispṛśā yaistu budhavāreṇa saṃyutā || |
na yajñaistu na vedaistu na tīrthaiḥ koṭisevitaiḥ || |
prāpyate tatphalaṃ naiva dvārakāyāṃ yathā nṛṇām || 12 ||
एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो गोमतीतीरमाश्रितः ॥ ।
उपस्पृश्य यथान्यायं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ १३ ॥
evamuktvā dvijaśreṣṭho gomatītīramāśritaḥ || |
upaspṛśya yathānyāyaṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā || 13 ||
कृत्वा स्नानं यथोक्तं तु संतर्प्य पितृदेवताः ॥ ।
चक्रतीर्थात्समादाय शिलांश्चक्रांकिताञ्छुभान् ॥ ।
पूजिताः पुरुषसूक्तेन यथोक्तविधिना नृप ॥ १४ ॥
kṛtvā snānaṃ yathoktaṃ tu saṃtarpya pitṛdevatāḥ || |
cakratīrthātsamādāya śilāṃścakrāṃkitāñchubhān || |
pūjitāḥ puruṣasūktena yathoktavidhinā nṛpa || 14 ||
शिवपूजा कृता पश्चात्संस्मृत्य पितृभाषितम् ॥ ।
दत्त्वा पिंडोदकं सम्यक्पितॄणां विधिपूर्वकम् ॥ १५ ॥
śivapūjā kṛtā paścātsaṃsmṛtya pitṛbhāṣitam || |
dattvā piṃḍodakaṃ samyakpitṝṇāṃ vidhipūrvakam || 15 ||
विलेपनं च वस्त्राणि पुष्पाणि धूपदीपको ॥ ।
नैवेद्यानि मनोज्ञानि कंदमूलफलानि च ॥ १६ ॥
vilepanaṃ ca vastrāṇi puṣpāṇi dhūpadīpako || |
naivedyāni manojñāni kaṃdamūlaphalāni ca || 16 ||
तांबूलं च सकर्पूरं कृत्वा नीराजनादिकम् ॥ ।
प्रदक्षिणां नमस्कारं स्तुतिपूर्वं पुनःपुनः ॥ १७ ॥
tāṃbūlaṃ ca sakarpūraṃ kṛtvā nīrājanādikam || |
pradakṣiṇāṃ namaskāraṃ stutipūrvaṃ punaḥpunaḥ || 17 ||
क्षमापयित्वा देवेशं चक्रे जागरणं ततः ॥ ।
यामत्रये व्यतीते तु चंद्रशर्मा ह्युवाच ह ॥ १८ ॥
kṣamāpayitvā deveśaṃ cakre jāgaraṇaṃ tataḥ || |
yāmatraye vyatīte tu caṃdraśarmā hyuvāca ha || 18 ||
आतुरस्य च दीनस्य शृणु कृष्ण वचो मम ॥ ।
संसारभयसंत्रस्तं मां त्वमुद्धर केशव ॥ १९ ॥
āturasya ca dīnasya śṛṇu kṛṣṇa vaco mama || |
saṃsārabhayasaṃtrastaṃ māṃ tvamuddhara keśava || 19 ||
त्वत्पादांबुज भक्तानां न दुःखं पापिनामपि ॥ ।
किं पुनः पापहीनानां द्वादशीसेविनां नृणाम् ॥ २० ॥
tvatpādāṃbuja bhaktānāṃ na duḥkhaṃ pāpināmapi || |
kiṃ punaḥ pāpahīnānāṃ dvādaśīsevināṃ nṛṇām || 20 ||
दशमीवेधजं पापं कथितं मम पूर्वजैः ॥ ।
दुष्कृतं नाशमायातु त्वत्प्रसादाज्जनार्द्दन ॥ २१ ॥
daśamīvedhajaṃ pāpaṃ kathitaṃ mama pūrvajaiḥ || |
duṣkṛtaṃ nāśamāyātu tvatprasādājjanārddana || 21 ||
सविद्धं त्वद्दिनं कृष्ण यत्कृतं जागरं हरे ॥ ।
तत्पापं विलयं यातु यथालवणमंभसि ॥ २२ ॥
saviddhaṃ tvaddinaṃ kṛṣṇa yatkṛtaṃ jāgaraṃ hare || |
tatpāpaṃ vilayaṃ yātu yathālavaṇamaṃbhasi || 22 ||
सविद्धं वासरं यस्मा त्कृतं मम पितामहैः ॥ ।
प्रेतत्वं तेन संप्राप्तं महादुःखप्रसाधकम् ॥ २३ ॥
saviddhaṃ vāsaraṃ yasmā tkṛtaṃ mama pitāmahaiḥ || |
pretatvaṃ tena saṃprāptaṃ mahāduḥkhaprasādhakam || 23 ||
यथा प्रेतत्वनिर्मुक्ता मम पूर्वपितामहाः ॥ ।
मुक्तिं प्रयांति देवेश तथा कुरु जगत्पते ॥ २४ ॥
yathā pretatvanirmuktā mama pūrvapitāmahāḥ || |
muktiṃ prayāṃti deveśa tathā kuru jagatpate || 24 ||
पुनरेव यदुश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ।
अविद्यामोहितेनापि न कृतं तव पूजनम् ॥ २५ ॥
punareva yaduśreṣṭha prasādaṃ kartumarhasi || |
avidyāmohitenāpi na kṛtaṃ tava pūjanam || 25 ||
मया पापेन देवेश शिवभक्तिः समाश्रिता ॥ ।
तव भक्तिः कृता नैव न कृतं तव वासरम् ॥ २६ ॥
mayā pāpena deveśa śivabhaktiḥ samāśritā || |
tava bhaktiḥ kṛtā naiva na kṛtaṃ tava vāsaram || 26 ||
न दृष्टा द्वारका कृष्ण न स्नातो गोमतीजले ॥ ।
न दृष्टं पादपद्मं च त्वदीयं मोक्षदा यकम् ॥ २७ ॥
na dṛṣṭā dvārakā kṛṣṇa na snāto gomatījale || |
na dṛṣṭaṃ pādapadmaṃ ca tvadīyaṃ mokṣadā yakam || 27 ||
न कृता द्वारकायात्रा दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् ॥ ।
विफलं सुकृतं जातं यन्मया समुपार्जितम् ॥ २८ ॥
na kṛtā dvārakāyātrā dṛṣṭvā someśvaraṃ prabhum || |
viphalaṃ sukṛtaṃ jātaṃ yanmayā samupārjitam || 28 ||
मत्पूर्वजैस्तु कथितं सर्वमेव सुरेश्वर ॥ ।
तत्पुण्यं मा वृथा यातु प्रसादात्तव केशव ॥ २९ ॥
matpūrvajaistu kathitaṃ sarvameva sureśvara || |
tatpuṇyaṃ mā vṛthā yātu prasādāttava keśava || 29 ||
दृष्टं तु तव वक्त्रं च दुर्ल्लभं भुवनत्रये ॥ ।
तन्नास्ति देवकीपुत्र पुराणेषु श्रुतं मया ॥ ३० ॥
dṛṣṭaṃ tu tava vaktraṃ ca durllabhaṃ bhuvanatraye || |
tannāsti devakīputra purāṇeṣu śrutaṃ mayā || 30 ||
सापराधास्तु ये केचिच्छिशुपालादयः स्मृताः ॥ ।
त्वत्करेण हताः कोपान्मुक्तिं प्राप्ता महीवराः ॥ ३१ ॥
sāparādhāstu ye kecicchiśupālādayaḥ smṛtāḥ || |
tvatkareṇa hatāḥ kopānmuktiṃ prāptā mahīvarāḥ || 31 ||
अद्यप्रभृति कर्त्तव्यं पूजनं प्रत्यहं च तत्॥ ।
पलार्धेनापि विद्धं स्याद्भोक्तव्यं वासरे तव ॥ ३२ ॥
adyaprabhṛti karttavyaṃ pūjanaṃ pratyahaṃ ca tat|| |
palārdhenāpi viddhaṃ syādbhoktavyaṃ vāsare tava || 32 ||
त्वत्प्रिया च मया कार्य्या द्वादशी व्रतसंयुता ॥ ।
भक्तिर्भागवतानां च कार्य्या प्राणैर्द्धनैरपि ॥ ३३ ॥
tvatpriyā ca mayā kāryyā dvādaśī vratasaṃyutā || |
bhaktirbhāgavatānāṃ ca kāryyā prāṇairddhanairapi || 33 ||
नित्यं नामसहस्रं तु पठनीयं तव प्रियम् ॥ ।
पूजा तु तुलसीपत्रैर्मया कार्या सदैव हि ॥ ३४ ॥
nityaṃ nāmasahasraṃ tu paṭhanīyaṃ tava priyam || |
pūjā tu tulasīpatrairmayā kāryā sadaiva hi || 34 ||
तुलसीकाष्ठसंभूता माला धार्य्या सदा मया ॥ ।
नृत्यं गीतं च कर्त्तव्यं संप्राप्ते जागरे तव ॥ ३५ ॥
tulasīkāṣṭhasaṃbhūtā mālā dhāryyā sadā mayā || |
nṛtyaṃ gītaṃ ca karttavyaṃ saṃprāpte jāgare tava || 35 ||
द्वारकायां प्रकर्त्तव्यं प्रत्यहं गमनं मया ॥ ।
त्वत्कथाश्रवणार्थं च नित्यं पुस्तकवाचनम् ॥ ३६ ॥
dvārakāyāṃ prakarttavyaṃ pratyahaṃ gamanaṃ mayā || |
tvatkathāśravaṇārthaṃ ca nityaṃ pustakavācanam || 36 ||
नित्यं पादोदकं मूर्ध्ना मया धार्यं सुभक्तितः ॥ ।
नैवेद्यभक्षणं चैव करिष्यामि सुभक्तितः ॥ ३७ ॥
nityaṃ pādodakaṃ mūrdhnā mayā dhāryaṃ subhaktitaḥ || |
naivedyabhakṣaṇaṃ caiva kariṣyāmi subhaktitaḥ || 37 ||
निर्माल्यं शिरसा धार्य्यं त्वदीयं सादरं मया ॥ ।
तव दत्त्वा यदिष्टं तु भक्षणीयं सदा मया ॥ ३८ ॥
nirmālyaṃ śirasā dhāryyaṃ tvadīyaṃ sādaraṃ mayā || |
tava dattvā yadiṣṭaṃ tu bhakṣaṇīyaṃ sadā mayā || 38 ||
तथा तथा प्रकर्त्तव्यं येन तुष्टिर्भवेत्तव ॥ ।
तथ्यमेतन्मया कृष्ण तवाग्रे परिकीर्तितम् ॥ ३९ ॥
tathā tathā prakarttavyaṃ yena tuṣṭirbhavettava || |
tathyametanmayā kṛṣṇa tavāgre parikīrtitam || 39 ||
॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ ।
साधुसाधु महाभाग चन्द्रशर्मन्द्विजोत्तम ॥ ।
आगमिष्यंति मल्लोके त्वया सह पितामहाः ॥ ४० ॥
|| śrīkṛṣṇa uvāca || || |
sādhusādhu mahābhāga candraśarmandvijottama || |
āgamiṣyaṃti malloke tvayā saha pitāmahāḥ || 40 ||
पश्य प्रेतत्वनिर्मुक्ता मत्प्रसादाद्द्विजोत्तम ॥ ।
आकाशे गरुडारूढास्तव पूर्वपितामहाः ॥ ४१ ॥
paśya pretatvanirmuktā matprasādāddvijottama || |
ākāśe garuḍārūḍhāstava pūrvapitāmahāḥ || 41 ||
॥ पितामहा ऊचुः ॥ ॥ ।
त्वत्प्रसादाद्वयं पुत्र मुक्तिं प्राप्ता न संशयः ॥ ।
प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ताः कृष्णवक्त्रावलोकनात् ॥ ४२.॥ ।
धन्यास्ते मानुषे लोके पुत्रपौत्रप्रपौत्रकाः ॥ ।
दृष्ट्वा श्रीसोमनाथं तु कृष्णं पश्यंति द्वारकाम् ॥ ४२–४३ ॥
|| pitāmahā ūcuḥ || || |
tvatprasādādvayaṃ putra muktiṃ prāptā na saṃśayaḥ || |
pretayonervinirmuktāḥ kṛṣṇavaktrāvalokanāt || 42.|| |
dhanyāste mānuṣe loke putrapautraprapautrakāḥ || |
dṛṣṭvā śrīsomanāthaṃ tu kṛṣṇaṃ paśyaṃti dvārakām || 42–43 ||
धन्या च विधवा नारी कृष्णयात्रां करोति या ॥ ।
उद्धरिष्यति लोकेऽस्मिन्कुलानां निरयाच्छतम् ॥ ४४ ॥
dhanyā ca vidhavā nārī kṛṣṇayātrāṃ karoti yā || |
uddhariṣyati loke'sminkulānāṃ nirayācchatam || 44 ||
।
श्वपचोऽपि करोत्येवं यात्रां च हरिशांकरीम्॥ ।
स याति परमां मुक्तिं पितृभिः परिवारितः ॥ ४५ ॥
|
śvapaco'pi karotyevaṃ yātrāṃ ca hariśāṃkarīm|| |
sa yāti paramāṃ muktiṃ pitṛbhiḥ parivāritaḥ || 45 ||
यः पुनस्तीर्थसंन्यासं कृत्वा तिष्ठति तत्र वै ॥ ।
विष्णुलोकान्निवृत्तिर्न कल्पकोटिशतैरपि ॥ ४६ ॥
yaḥ punastīrthasaṃnyāsaṃ kṛtvā tiṣṭhati tatra vai || |
viṣṇulokānnivṛttirna kalpakoṭiśatairapi || 46 ||
वंचितास्ते न सन्देहो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् ॥ ।
दृष्टं कृष्णमुखं नैव न स्नाता गोमतीजले ॥ ४७ ॥
vaṃcitāste na sandeho dṛṣṭvā someśvaraṃ prabhum || |
dṛṣṭaṃ kṛṣṇamukhaṃ naiva na snātā gomatījale || 47 ||
किं जलैर्बहुभिः पुण्यैस्तीर्थकोटिसमुद्भवैः ॥ ।
दृष्ट्वा सोमेश्वरं यस्तु द्वारकां नैव गच्छति ॥ ।
धिक्कुर्वंति च तं पापं पितरो दिवि संस्थिताः ॥ ४८ ॥
kiṃ jalairbahubhiḥ puṇyaistīrthakoṭisamudbhavaiḥ || |
dṛṣṭvā someśvaraṃ yastu dvārakāṃ naiva gacchati || |
dhikkurvaṃti ca taṃ pāpaṃ pitaro divi saṃsthitāḥ || 48 ||
दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं दृष्ट्वा पुनः शिवम्॥ ।
सौपर्णे कथितं पुण्यं यात्राशतसमुद्भवम् ॥ ४९ ॥
dṛṣṭvā someśvaraṃ devaṃ kṛṣṇaṃ dṛṣṭvā punaḥ śivam|| |
sauparṇe kathitaṃ puṇyaṃ yātrāśatasamudbhavam || 49 ||
दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं नैव प्रपश्यति ॥ ।
मोहाद्व्यर्थगतं तस्य सर्वं संसारकर्म वै ॥ ५० ॥
dṛṣṭvā someśvaraṃ devaṃ kṛṣṇaṃ naiva prapaśyati || |
mohādvyarthagataṃ tasya sarvaṃ saṃsārakarma vai || 50 ||
आगत्य यः प्रभासे च कृष्णं पश्यति वै नरः ॥ ।
प्रभासायुतसंख्यं तु फलमाप्नोति यत्नतः ॥ ५१ ॥
āgatya yaḥ prabhāse ca kṛṣṇaṃ paśyati vai naraḥ || |
prabhāsāyutasaṃkhyaṃ tu phalamāpnoti yatnataḥ || 51 ||
यस्मात्सर्वाणि तीर्थानि सर्वे देवास्तथा मखाः ॥ ।
द्वारकायां समायांति त्रिकालं कृष्णसंनिधौ ॥ ५२ ॥
yasmātsarvāṇi tīrthāni sarve devāstathā makhāḥ || |
dvārakāyāṃ samāyāṃti trikālaṃ kṛṣṇasaṃnidhau || 52 ||
तीर्थैर्नानाविधैः पुत्र तत्स्थानैः किं प्रयोजनम् ॥ ।
फलं समस्ततीर्थानां दृष्ट्वा द्वारवतीं लभेत् ॥ ५३ ॥
tīrthairnānāvidhaiḥ putra tatsthānaiḥ kiṃ prayojanam || |
phalaṃ samastatīrthānāṃ dṛṣṭvā dvāravatīṃ labhet || 53 ||
हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते ॥ ।
उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनंदनः ॥ ।
चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च ॥ ५४ ॥
hate kaṃse jarāsandhe narake ca nipātite || |
uttārite bhuvo bhāre kṛṣṇo devakinaṃdanaḥ || |
cakre dvāravatīṃ ramyāṃ sannidhau sāgarasya ca || 54 ||
स्थितः प्रीतमनाः कृष्णो लप्स्यते कामिनीसुखम् ॥ ५५ ॥
sthitaḥ prītamanāḥ kṛṣṇo lapsyate kāminīsukham || 55 ||
ब्रह्माग्निवायुसूर्याश्च वासवाद्या दिवौकसः ॥ ।
मर्त्त्या विप्राश्च राजानः पातालात्पन्नगेश्वराः ॥ ५६ ॥
brahmāgnivāyusūryāśca vāsavādyā divaukasaḥ || |
marttyā viprāśca rājānaḥ pātālātpannageśvarāḥ || 56 ||
नद्यो नदाश्च शैलाश्च वनान्युपवनानि च ॥ ।
पुरग्रामा ह्यरण्यानि सागराश्च सरांसि च ॥ ५७ ॥
nadyo nadāśca śailāśca vanānyupavanāni ca || |
puragrāmā hyaraṇyāni sāgarāśca sarāṃsi ca || 57 ||
यक्षाश्चासुरगंधर्वाः सिद्धा विद्याधरास्तथा ॥ ।
रम्भाद्यप्सरसश्चैव प्रह्लादाद्या दितेः सुताः ॥ ।
रक्षा विभीषणाद्याश्च धनदो रक्ष नायकः ॥ ५८ ॥
yakṣāścāsuragaṃdharvāḥ siddhā vidyādharāstathā || |
rambhādyapsarasaścaiva prahlādādyā diteḥ sutāḥ || |
rakṣā vibhīṣaṇādyāśca dhanado rakṣa nāyakaḥ || 58 ||
ऋषयो मुनयः सिद्धाः सनकाद्याश्च योगिनः ॥ ।
ग्रहा ऋक्षाणि योगाश्च ध्रुवः परमवैष्णवः ॥ ५९ ॥
ṛṣayo munayaḥ siddhāḥ sanakādyāśca yoginaḥ || |
grahā ṛkṣāṇi yogāśca dhruvaḥ paramavaiṣṇavaḥ || 59 ||
यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तिष्ठते स्थाणुजंगमम् ॥ ।
श्रीकृष्णसन्निधौ नित्यं प्रत्यहं तिष्ठते सदा ॥ ६० ॥
yatkiṃcittriṣu lokeṣu tiṣṭhate sthāṇujaṃgamam || |
śrīkṛṣṇasannidhau nityaṃ pratyahaṃ tiṣṭhate sadā || 60 ||
न त्यजंति पुरीं पुण्यां द्वारकां कृष्णसेविताम् ॥ ।
सा त्वया सेविता पुत्र सांप्रतं कृष्णदर्शनात् ॥ ।
पिशाचयोनिनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम् ॥ ६१ ॥
na tyajaṃti purīṃ puṇyāṃ dvārakāṃ kṛṣṇasevitām || |
sā tvayā sevitā putra sāṃprataṃ kṛṣṇadarśanāt || |
piśācayoninirmuktā yāsyāmaḥ paramāṃ gatim || 61 ||
द्वादशीवेधजंपापं द्वारकायाः प्रभावतः ॥ ।
नष्टं पुत्र न सन्देहः संप्राप्ताः परमं पदम् ॥ ६२ ॥
dvādaśīvedhajaṃpāpaṃ dvārakāyāḥ prabhāvataḥ || |
naṣṭaṃ putra na sandehaḥ saṃprāptāḥ paramaṃ padam || 62 ||
द्वादशीवेधसम्भूतं यत्त्वया पापमर्जितम् ॥ ।
कृष्णस्य दर्शनात्क्षीणं न जह्यं द्वादशीव्रतम् ॥ ६३ ॥
dvādaśīvedhasambhūtaṃ yattvayā pāpamarjitam || |
kṛṣṇasya darśanātkṣīṇaṃ na jahyaṃ dvādaśīvratam || 63 ||
रक्षणीयं प्रयत्नेन वेधो दशमिसम्भवः ॥ ।
नो चेत्पुत्र न संदेहः प्रेतयोनिमवाप्स्यसि ॥ ६४ ॥
rakṣaṇīyaṃ prayatnena vedho daśamisambhavaḥ || |
no cetputra na saṃdehaḥ pretayonimavāpsyasi || 64 ||
त्रैलोक्य संभवं पापं तेषां भवति भूतले॥ ।
सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं कृष्णसंज्ञकम् ॥ ६५ ॥
trailokya saṃbhavaṃ pāpaṃ teṣāṃ bhavati bhūtale|| |
saśalyaṃ ye prakurvaṃti vāsaraṃ kṛṣṇasaṃjñakam || 65 ||
प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति सशल्यं वासरं हरेः ॥ ।
ये कुर्वंति न ते यांति मन्वतरशतैर्दिवम् ॥ ६६ ॥
prāyaścittaṃ na tasyāsti saśalyaṃ vāsaraṃ hareḥ || |
ye kurvaṃti na te yāṃti manvataraśatairdivam || 66 ||
प्रेतत्वं दुःसहं पुत्र दुःसहा यमयातना ॥ ।
तस्मात्पुत्र न कर्त्तव्यं सशल्यं द्वादशीव्रतम् ॥ ६७ ॥
pretatvaṃ duḥsahaṃ putra duḥsahā yamayātanā || |
tasmātputra na karttavyaṃ saśalyaṃ dvādaśīvratam || 67 ||
कारयंति हि ये त्वज्ञाः कूटयुक्ताश्च हेतुकाः ॥ ।
प्रेतयोनिं प्रयास्यंति पितृभिः सह सर्वतः ॥ ६८ ॥
kārayaṃti hi ye tvajñāḥ kūṭayuktāśca hetukāḥ || |
pretayoniṃ prayāsyaṃti pitṛbhiḥ saha sarvataḥ || 68 ||
द्वादशी दशमीविद्धा संतानप्रविनाशिनी ॥ ।
ध्वंसिनी पूर्वपुण्यानां कृष्णभक्तिविनाशिनी ॥ ६९ ॥
dvādaśī daśamīviddhā saṃtānapravināśinī || |
dhvaṃsinī pūrvapuṇyānāṃ kṛṣṇabhaktivināśinī || 69 ||
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः प्रसादाद्रुक्मिणीपतेः ॥ ।
प्राप्तं विष्णुपदं पुत्र अपुनर्भवसंज्ञकम् ॥ ७० ॥
svasti te'stu gamiṣyāmaḥ prasādādrukmiṇīpateḥ || |
prāptaṃ viṣṇupadaṃ putra apunarbhavasaṃjñakam || 70 ||
॥ ।
॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ ।
चंद्रशर्मन्प्रसन्नोऽहं तव भक्त्या द्विजोत्तम ॥ ।
शैवभावप्रपन्नोऽपि यस्त्वं जातोऽसि वैष्णवः ॥ ७१ ॥
|| |
|| śrīkṛṣṇa uvāca || || |
caṃdraśarmanprasanno'haṃ tava bhaktyā dvijottama || |
śaivabhāvaprapanno'pi yastvaṃ jāto'si vaiṣṇavaḥ || 71 ||
नवसप्ततिवर्षाणि न कृतं वासरे मम ॥ ।
संपूर्णं मत्प्रसादेन तव जातं न संशयः ॥ ७२ ॥
navasaptativarṣāṇi na kṛtaṃ vāsare mama || |
saṃpūrṇaṃ matprasādena tava jātaṃ na saṃśayaḥ || 72 ||
एकेनैवोपवासेन त्रिस्पृशासंभवेन हि ॥ ।
द्वारकायाः प्रसादेन मद्दृष्ट्यालोकनेन हि ॥ ७३ ॥
ekenaivopavāsena trispṛśāsaṃbhavena hi || |
dvārakāyāḥ prasādena maddṛṣṭyālokanena hi || 73 ||
अविद्यामोहितेनैव शिवभक्त्या ममार्चनम् ॥ ।
न कृतं मत्प्रसादेन कृतं चैव भविष्यति ॥ ७४ ॥
avidyāmohitenaiva śivabhaktyā mamārcanam || |
na kṛtaṃ matprasādena kṛtaṃ caiva bhaviṣyati || 74 ||
वैशाखे यैरहं दृष्टो द्वारकायां द्विजोत्तम ॥ ।
त्रिस्पृशावासरे चैव वंजुलीवासरे तथा ॥ ७५ ॥
vaiśākhe yairahaṃ dṛṣṭo dvārakāyāṃ dvijottama || |
trispṛśāvāsare caiva vaṃjulīvāsare tathā || 75 ||
उन्मीलिनीदिने प्राप्ते प्राप्ते वा पक्षवर्द्धिनी ॥ ।
नैतेषां चापराधोऽस्ति यद्यपि ब्रह्मघातकाः ॥ ७६ ॥
unmīlinīdine prāpte prāpte vā pakṣavarddhinī || |
naiteṣāṃ cāparādho'sti yadyapi brahmaghātakāḥ || 76 ||
जन्मप्रभृति पुण्यस्य प्रकृतस्यापि भूसुर ॥ ।
मत्पुरीदर्शनेनापि फलभागी भवेन्नरः ॥ ७७ ॥
janmaprabhṛti puṇyasya prakṛtasyāpi bhūsura || |
matpurīdarśanenāpi phalabhāgī bhavennaraḥ || 77 ||
दृष्ट्वा समस्ततीर्थानि प्रभासादीनि भूतले ॥ ।
मत्पुरीदर्शनेनैव पृष्ट्वाऽपीह भवेत्फलम् ॥ ७८ ॥
dṛṣṭvā samastatīrthāni prabhāsādīni bhūtale || |
matpurīdarśanenaiva pṛṣṭvā'pīha bhavetphalam || 78 ||
माहात्म्यं द्वारकायास्तु मद्दिने यत्र तत्र वा ॥ ।
पठेन्मम पुरीं पुण्यां लभते मत्प्रसादतः ॥ ७९ ॥
māhātmyaṃ dvārakāyāstu maddine yatra tatra vā || |
paṭhenmama purīṃ puṇyāṃ labhate matprasādataḥ || 79 ||
मत्पुरीं वसतां पुण्यं त्रिकालं मम दर्शनात् ॥ ।
तत्फलं समवाप्नोति यस्त्विदं पठते कलौ ॥ ८० ॥
matpurīṃ vasatāṃ puṇyaṃ trikālaṃ mama darśanāt || |
tatphalaṃ samavāpnoti yastvidaṃ paṭhate kalau || 80 ||
कलौ काशी च मथुरा ह्यवंती च द्विजोत्तम ॥ ।
अयोध्या च तथा माया कांची चैव च मत्पुरी ॥ ८१ ॥
kalau kāśī ca mathurā hyavaṃtī ca dvijottama || |
ayodhyā ca tathā māyā kāṃcī caiva ca matpurī || 81 ||
शालिग्रामभवं चैव बदरी च तथोत्तमा ॥ ।
कुरुक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं पुष्करं शुभसंज्ञकम् ॥ ८२ ॥
śāligrāmabhavaṃ caiva badarī ca tathottamā || |
kurukṣetraṃ bhṛgukṣetraṃ puṣkaraṃ śubhasaṃjñakam || 82 ||
प्रयागं च प्रभासं च क्षेत्रं वै हाटकेश्वरम् ॥ ।
गंगाद्वारं शौकरं च गंगासागरसंगमम् ॥ ८३ ॥
prayāgaṃ ca prabhāsaṃ ca kṣetraṃ vai hāṭakeśvaram || |
gaṃgādvāraṃ śaukaraṃ ca gaṃgāsāgarasaṃgamam || 83 ||
नैमिषं दण्डकारण्यं तथा वृन्दावनं द्विज ॥ ।
सैंधवं चार्बुदाख्यं च सर्वाण्यायतनानि च ॥ ८४ ॥
naimiṣaṃ daṇḍakāraṇyaṃ tathā vṛndāvanaṃ dvija || |
saiṃdhavaṃ cārbudākhyaṃ ca sarvāṇyāyatanāni ca || 84 ||
वनानि मागधादीनि पुष्कराणि द्विजोत्तम ॥ ।
शैलराजादयः शैला हिमाद्रिप्रमुखा हि ये ॥ ८५ ॥
vanāni māgadhādīni puṣkarāṇi dvijottama || |
śailarājādayaḥ śailā himādripramukhā hi ye || 85 ||
गंगादयश्च सरितो भूतले संति यानि वै ॥ ।
तीर्थानि त्रिषु कालेषु समानि द्वारकापुरः ॥ ८६ ॥
gaṃgādayaśca sarito bhūtale saṃti yāni vai || |
tīrthāni triṣu kāleṣu samāni dvārakāpuraḥ || 86 ||
कलिना कलितं सर्वं वर्जयित्वा तु मत्पुरीम् ॥ ।
विप्र वर्षशते प्राप्ते मत्पुर्यां मम दर्शने ॥ ८७ ॥
kalinā kalitaṃ sarvaṃ varjayitvā tu matpurīm || |
vipra varṣaśate prāpte matpuryāṃ mama darśane || 87 ||
तव मृत्युर्महीदेव मत्प्रसादाद्भविष्यति ॥ ।
त्रिस्पृशावासरे प्राप्ते वैशाखे शुक्लपक्षतः ॥ ८८ ॥
tava mṛtyurmahīdeva matprasādādbhaviṣyati || |
trispṛśāvāsare prāpte vaiśākhe śuklapakṣataḥ || 88 ||
संगमे बुधवारस्य दिवा भूमौ ममाग्रतः ॥ ।
दशमं द्वारमासाद्य तव प्राणस्य निर्गमम् ॥ ।
भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादेन भूसुर ॥ ८९ ॥
saṃgame budhavārasya divā bhūmau mamāgrataḥ || |
daśamaṃ dvāramāsādya tava prāṇasya nirgamam || |
bhaviṣyati na saṃdeho matprasādena bhūsura || 89 ||
स्वस्थानं गच्छ विप्रेंद्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि ॥ ।
मद्भक्तानां युगांतेऽपि विनाशो नोपपद्यते ॥ ९० ॥
svasthānaṃ gaccha vipreṃdra sarvānkāmānavāpsyasi || |
madbhaktānāṃ yugāṃte'pi vināśo nopapadyate || 90 ||
मद्भक्तिं वहतां पुंसामिह लोके परेऽपि वा ॥ ।
नाशुभं विद्यते किंचित्कुलकोटिं नयेद्दिवम् ॥ ९१ ॥
madbhaktiṃ vahatāṃ puṃsāmiha loke pare'pi vā || |
nāśubhaṃ vidyate kiṃcitkulakoṭiṃ nayeddivam || 91 ||
॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ ॥ ।
ततो वर्षशते प्राप्ते गत्वा द्वारवतीं पुरीम् ॥ ।
प्राणान्कृष्णोपदेशेन त्यक्त्वा मोक्षं जगाम ह ॥ ९२ ॥
|| mārkaṇḍeya uvāca || || |
tato varṣaśate prāpte gatvā dvāravatīṃ purīm || |
prāṇānkṛṣṇopadeśena tyaktvā mokṣaṃ jagāma ha || 92 ||
इन्द्रद्युम्न तदाख्यातं माहात्म्यं द्वारकाभवम् ॥ ।
पुनरेव् प्रवक्ष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते ॥ ९३ ॥
indradyumna tadākhyātaṃ māhātmyaṃ dvārakābhavam || |
punarev pravakṣyāmi yatte manasi varttate || 93 ||
शृण्वतां पठतां चैव माहा त्म्यं द्वारकाभवम् ॥ ।
सर्वं फलमवाप्नोति कृष्णेन कथितं च यत् ॥ ९४ ॥
śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ caiva māhā tmyaṃ dvārakābhavam || |
sarvaṃ phalamavāpnoti kṛṣṇena kathitaṃ ca yat || 94 ||
विस्तारयंति लोकेऽस्मिँल्लिखितं यस्य वेश्मनि ॥ ।
प्रत्यक्षं द्वारकापुण्यं प्राप्यते कृष्णसंभवम् ॥ ९५ ॥
vistārayaṃti loke'smi~llikhitaṃ yasya veśmani || |
pratyakṣaṃ dvārakāpuṇyaṃ prāpyate kṛṣṇasaṃbhavam || 95 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).