Skip to content

द्वारकामाहात्म्यम् · अध्यायः १२

Chapter 1703

A chapter of the Skanda Purana.

80 versesSanskrit with transliteration

Skanda on his peacock, spear in hand.

॥ प्रह्लाद उवाच ॥ ॥ । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा गोप्रचारमतः परम् ॥ । यत्र स्नात्वा नरो भक्त्या लभेद्गोदानजं फलम् ॥ १ ॥

|| prahlāda uvāca || || | tato gaccheddvijaśreṣṭhā gopracāramataḥ param || | yatra snātvā naro bhaktyā labhedgodānajaṃ phalam || 1 ||

Report an error

यत्र स्नातो जगन्नाथो नभस्ये दैवतैर्वृतः ॥ । कटदानं च तत्प्रोक्तं द्वादश्यां द्विजसत्तमाः ॥ २ ॥

yatra snāto jagannātho nabhasye daivatairvṛtaḥ || | kaṭadānaṃ ca tatproktaṃ dvādaśyāṃ dvijasattamāḥ || 2 ||

Report an error

॥ ऋषय ऊचुः ॥ ॥ । कथं तु तत्र दैत्येन्द्राऽभवद्वै गोप्रचारकम् ॥ । तीर्थं कथय तत्त्वेन यत्र स्नातो जनार्द्दनः ॥ ३ ॥

|| ṛṣaya ūcuḥ || || | kathaṃ tu tatra daityendrā'bhavadvai gopracārakam || | tīrthaṃ kathaya tattvena yatra snāto janārddanaḥ || 3 ||

Report an error

॥ प्रह्लाद उवाच ॥ ॥ । हते कंसे भोजराजे कृष्णेनामिततेजसा ॥ । उग्रसेने चाभिषिक्ते मधुपुर्य्यां महात्मना ॥ ४ ॥

|| prahlāda uvāca || || | hate kaṃse bhojarāje kṛṣṇenāmitatejasā || | ugrasene cābhiṣikte madhupuryyāṃ mahātmanā || 4 ||

Report an error

उद्धवं प्रेषयामास गोकुले गोकुलप्रियः ॥ । सुहृदां प्रियकामार्थं गोपगोपीजनस्य च ॥ ५ ॥

uddhavaṃ preṣayāmāsa gokule gokulapriyaḥ || | suhṛdāṃ priyakāmārthaṃ gopagopījanasya ca || 5 ||

Report an error

नमस्कृत्य च गोविदं प्रययौ नंदगोकुलम् ॥ । स तत्सदृशवेषेण वस्त्रालंकारभूषणैः ॥ ६ ॥

namaskṛtya ca govidaṃ prayayau naṃdagokulam || | sa tatsadṛśaveṣeṇa vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ || 6 ||

Report an error

तं दृष्ट्वा दिवसस्यांते गोविंदानुचरं प्रियम् ॥ । उद्धवं पूजयामास वस्त्रालंकारभूषणैः ॥ ७ ॥

taṃ dṛṣṭvā divasasyāṃte goviṃdānucaraṃ priyam || | uddhavaṃ pūjayāmāsa vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ || 7 ||

Report an error

तं भुक्तवंतं विश्रांतं यशोदा पुत्रवत्सला ॥ । आनंदबाष्पपूर्णाक्षी पप्रच्छानामयं हरेः ॥ ८ ॥

taṃ bhuktavaṃtaṃ viśrāṃtaṃ yaśodā putravatsalā || | ānaṃdabāṣpapūrṇākṣī papracchānāmayaṃ hareḥ || 8 ||

Report an error

कच्चिद्धि स्तः सुखं पुत्रौ रामकृष्णौ यदूत्तमौ ॥ । कच्चित्स्मरति गोविंदो वयस्यान्गोपबालकान् ॥ ९ ॥

kacciddhi staḥ sukhaṃ putrau rāmakṛṣṇau yadūttamau || | kaccitsmarati goviṃdo vayasyāngopabālakān || 9 ||

Report an error

कच्चिदेष्यति गोविंदो गोकुलं मधुरेश्वरः ॥ । तारयिष्यति पुत्रोऽसौ गोकुलं वृजिनार्णवात् ॥ १० ॥

kaccideṣyati goviṃdo gokulaṃ madhureśvaraḥ || | tārayiṣyati putro'sau gokulaṃ vṛjinārṇavāt || 10 ||

Report an error

इत्युक्त्वा बाष्पपूर्णाक्षौ यशोदा नंद एव च ॥ । दीर्घं रुरुदतुर्दीनौ पुत्रस्नेहवशंगतौ ॥ ११ ॥

ityuktvā bāṣpapūrṇākṣau yaśodā naṃda eva ca || | dīrghaṃ rurudaturdīnau putrasnehavaśaṃgatau || 11 ||

Report an error

उद्धवस्तौ ततो दृष्ट्वा प्राणसंशयमागतौ ॥ । मधुरैः कृष्णसंदेशैः स्नेहयुक्तैरजीवयत् ॥ १२ ॥

uddhavastau tato dṛṣṭvā prāṇasaṃśayamāgatau || | madhuraiḥ kṛṣṇasaṃdeśaiḥ snehayuktairajīvayat || 12 ||

Report an error

नमस्करोति भवतीं भवंतं च सहाग्रजः ॥ । अनामयं पृष्टवांश्च तौ च क्षेमेण तिष्ठतः ॥ १३ ॥

namaskaroti bhavatīṃ bhavaṃtaṃ ca sahāgrajaḥ || | anāmayaṃ pṛṣṭavāṃśca tau ca kṣemeṇa tiṣṭhataḥ || 13 ||

Report an error

क्षिप्रमेष्यति दाशार्हो रामेण सहितो विभुः ॥ । अत्रागत्य जगन्नाथो विधास्यति च वो हितम् ॥ १४ ॥

kṣiprameṣyati dāśārho rāmeṇa sahito vibhuḥ || | atrāgatya jagannātho vidhāsyati ca vo hitam || 14 ||

Report an error

इत्येवं कृष्णसंदेशैः समाश्वास्योद्धवस्तदा ॥ । सुखं सुष्वाप शयने नन्दाद्यैरभिनंदितः ॥ १५ ॥

ityevaṃ kṛṣṇasaṃdeśaiḥ samāśvāsyoddhavastadā || | sukhaṃ suṣvāpa śayane nandādyairabhinaṃditaḥ || 15 ||

Report an error

गोप्यस्तदा रथं दृष्ट्वा द्वारे नंदस्य विस्मिताः ॥ । कोऽयं कोऽयमिति प्राहुः कृष्णागमनशंकया ॥ १६ ॥

gopyastadā rathaṃ dṛṣṭvā dvāre naṃdasya vismitāḥ || | ko'yaṃ ko'yamiti prāhuḥ kṛṣṇāgamanaśaṃkayā || 16 ||

Report an error

गोपालराजस्य गृहे रथेनादित्यवर्चसा ॥ । समागतो महाबाहुः कृष्णवेषानुगस्तथा ॥ १७ ॥

gopālarājasya gṛhe rathenādityavarcasā || | samāgato mahābāhuḥ kṛṣṇaveṣānugastathā || 17 ||

Report an error

परस्परं समागम्य सर्वास्ता व्रजयोषितः ॥ । विविक्ते कृष्णदूतं तं पप्रच्छुः शोककर्षिताः ॥ १८ ॥

parasparaṃ samāgamya sarvāstā vrajayoṣitaḥ || | vivikte kṛṣṇadūtaṃ taṃ papracchuḥ śokakarṣitāḥ || 18 ||

Report an error

॥ । श्रीगोप्य ऊचुः ॥ ॥ । कस्मात्त्वमिह संप्राप्तः किं ते कार्य्यमिहाद्य वै ॥ । दस्युरूपप्रतिच्छन्नो ह्यस्मान्संहर्तुमिच्छसि ॥ १९ ॥

|| | śrīgopya ūcuḥ || || | kasmāttvamiha saṃprāptaḥ kiṃ te kāryyamihādya vai || | dasyurūpapraticchanno hyasmānsaṃhartumicchasi || 19 ||

Report an error

पूर्वमेव हतं तेन कृष्णेन हृदयादिकम्॥ । पाययित्वाऽधरविषं योषिद्व्रातं पलायितः ॥ २० ॥

pūrvameva hataṃ tena kṛṣṇena hṛdayādikam|| | pāyayitvā'dharaviṣaṃ yoṣidvrātaṃ palāyitaḥ || 20 ||

Report an error

इत्येवमुक्त्वा ता गोप्यो मुमुहुः शोकविह्वलाः ॥ । ईक्षंत्यः कृष्णदासं तं निपेतुर्धरणीतले ॥ २१ ॥

ityevamuktvā tā gopyo mumuhuḥ śokavihvalāḥ || | īkṣaṃtyaḥ kṛṣṇadāsaṃ taṃ nipeturdharaṇītale || 21 ||

Report an error

उद्धवस्तं जनं दृष्ट्वा कृष्णस्नेहहृताशयम् ॥ । आश्वासयामास तदा वाक्यैः श्रोत्रसुखावहैः ॥ २२ ॥

uddhavastaṃ janaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇasnehahṛtāśayam || | āśvāsayāmāsa tadā vākyaiḥ śrotrasukhāvahaiḥ || 22 ||

Report an error

॥ उद्धव उवाच ॥ ॥ । भगवानपि दाशार्हः कन्दर्पशरपीडितः ॥ । न भुंक्ते न स्वपिति च चिन्तयन्वस्त्वहर्निशम् ॥ २३ ॥

|| uddhava uvāca || || | bhagavānapi dāśārhaḥ kandarpaśarapīḍitaḥ || | na bhuṃkte na svapiti ca cintayanvastvaharniśam || 23 ||

Report an error

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य ललिता क्रोधमूर्छिता ॥ । उद्धवं ताम्रनयना प्रोवाच रुदती तदा ॥ २४ ॥

tacchrutvā vacanaṃ tasya lalitā krodhamūrchitā || | uddhavaṃ tāmranayanā provāca rudatī tadā || 24 ||

Report an error

॥ ललितोवाच ॥ ॥ । असत्यो भिन्नमर्य्यादः क्रूरः क्रूरजनप्रियः ॥ । त्वं मा कृथा नः पुरतः कथां तस्याऽकृतात्मनः ॥ २५ ॥

|| lalitovāca || || | asatyo bhinnamaryyādaḥ krūraḥ krūrajanapriyaḥ || | tvaṃ mā kṛthā naḥ purataḥ kathāṃ tasyā'kṛtātmanaḥ || 25 ||

Report an error

धिग्धिक्पापसमाचारो धिग्धिग्वै निष्ठुराशयः ॥ । हित्वा यः स्त्रीजनं मूढो गतो द्वारवतीं हरिः ॥ २६ ॥

dhigdhikpāpasamācāro dhigdhigvai niṣṭhurāśayaḥ || | hitvā yaḥ strījanaṃ mūḍho gato dvāravatīṃ hariḥ || 26 ||

Report an error

॥ । ॥ श्यामलोवाच ॥ ॥ । किं तस्य मन्दभाग्यस्य अल्पपुण्यस्य दुर्मतेः ॥ । मा कुरुध्वं कथाः साध्व्यः कथां कथयताऽपराम् ॥ २७ ॥

|| | || śyāmalovāca || || | kiṃ tasya mandabhāgyasya alpapuṇyasya durmateḥ || | mā kurudhvaṃ kathāḥ sādhvyaḥ kathāṃ kathayatā'parām || 27 ||

Report an error

॥ । ॥ धन्योवाच ॥ ॥ । केनायं हि समानीतो दूतो दुष्टजनस्य च ॥ । यातु तेन पथा पापः पुनर्नायाति येन च ॥ २८ ॥

|| | || dhanyovāca || || | kenāyaṃ hi samānīto dūto duṣṭajanasya ca || | yātu tena pathā pāpaḥ punarnāyāti yena ca || 28 ||

Report an error

॥ विशाखोवाच ॥ ॥ । न शीलं न कुलं यस्य नास्ति पापकृतं भयम् ॥ । तस्य स्त्रीहनने साध्व्यो ज्ञायते जन्म कर्म च ॥ । हीनस्य पुरुषार्थेन तेन संगो निरर्थकः ॥ २९ ॥

|| viśākhovāca || || | na śīlaṃ na kulaṃ yasya nāsti pāpakṛtaṃ bhayam || | tasya strīhanane sādhvyo jñāyate janma karma ca || | hīnasya puruṣārthena tena saṃgo nirarthakaḥ || 29 ||

Report an error

॥ । ॥ राधोवाच ॥ ॥ । भूतानां घातने यस्य नास्ति पापकृतं भयम् ॥ । तस्य स्त्रीहनने साध्व्यः शंका कापि न विद्यते ॥ ३० ॥

|| | || rādhovāca || || | bhūtānāṃ ghātane yasya nāsti pāpakṛtaṃ bhayam || | tasya strīhanane sādhvyaḥ śaṃkā kāpi na vidyate || 30 ||

Report an error

॥ शैब्योवाच ॥ ॥ । सत्यं ब्रूहि महाभाग किं करोति यदूत्तमः ॥ । संगतो नागरस्त्रीभिरस्माकं किं कथां स्मरेत् ॥ ३१ ॥

|| śaibyovāca || || | satyaṃ brūhi mahābhāga kiṃ karoti yadūttamaḥ || | saṃgato nāgarastrībhirasmākaṃ kiṃ kathāṃ smaret || 31 ||

Report an error

॥ पद्मोवाच ॥ ॥ । कदोद्धव महाभाग नागरीजनवल्लभः ॥ । समेष्यतीह दाशार्हः पद्मपत्रायतेक्षणः ॥ ३२ ॥

|| padmovāca || || | kadoddhava mahābhāga nāgarījanavallabhaḥ || | sameṣyatīha dāśārhaḥ padmapatrāyatekṣaṇaḥ || 32 ||

Report an error

॥ भद्रोवाच ॥ ॥ । हा कृष्ण हा गोपवर हा गोपीजनवल्लभ ॥ । समुद्धर महाबाहो गोपीः संसारसागरात् ॥ ३३ ॥

|| bhadrovāca || || | hā kṛṣṇa hā gopavara hā gopījanavallabha || | samuddhara mahābāho gopīḥ saṃsārasāgarāt || 33 ||

Report an error

॥ प्रह्लाद उवाच ॥ ॥ । इति ता विविधैर्वाक्यैर्विलपंत्यो व्रजस्त्रियः ॥ । रुरुदुः सुस्वरं देव्यः स्मरंत्यः कृष्ण चेष्टितम् ॥ ३४ ॥

|| prahlāda uvāca || || | iti tā vividhairvākyairvilapaṃtyo vrajastriyaḥ || | ruruduḥ susvaraṃ devyaḥ smaraṃtyaḥ kṛṣṇa ceṣṭitam || 34 ||

Report an error

तासां तद्रुदितं श्रुत्वा भक्तिस्नेहसमन्वितः ॥ । विस्मयं परमं गत्वा साधुसाध्विति चाब्रवीत् ॥ ३५ ॥

tāsāṃ tadruditaṃ śrutvā bhaktisnehasamanvitaḥ || | vismayaṃ paramaṃ gatvā sādhusādhviti cābravīt || 35 ||

Report an error

॥ उद्धव उवाच ॥ ॥ । यं न ब्रह्मा न च हरो न देवा न महर्षयः ॥ । स्वभावमनुगच्छंति सर्वा धन्या व्रजस्त्रियः ॥ ३६ ॥

|| uddhava uvāca || || | yaṃ na brahmā na ca haro na devā na maharṣayaḥ || | svabhāvamanugacchaṃti sarvā dhanyā vrajastriyaḥ || 36 ||

Report an error

सर्वासां सफलं जन्म जीवितं यौवनं धनम् ॥ । यासां भवेद्भगवति भक्तिरव्यभिचारिणी ॥ ३७ ॥

sarvāsāṃ saphalaṃ janma jīvitaṃ yauvanaṃ dhanam || | yāsāṃ bhavedbhagavati bhaktiravyabhicāriṇī || 37 ||

Report an error

॥ गोप्य ऊचुः ॥ ॥ । साधु दर्शय गोविंदं साधु दर्शय वल्लभम् ॥ । नयास्मान्साधु तत्रैव यत्र तिष्ठति सोऽच्युतः ॥ ३८ ॥

|| gopya ūcuḥ || || | sādhu darśaya goviṃdaṃ sādhu darśaya vallabham || | nayāsmānsādhu tatraiva yatra tiṣṭhati so'cyutaḥ || 38 ||

Report an error

॥ प्रह्लाद उवाच ॥ ॥ । तासां तद्भाषितं श्रुत्वा तथा विलपितं बहु ॥ । बाढमित्येव ता ऊच उद्धवः स्नेहविह्वलाः ॥ ३९ ॥

|| prahlāda uvāca || || | tāsāṃ tadbhāṣitaṃ śrutvā tathā vilapitaṃ bahu || | bāḍhamityeva tā ūca uddhavaḥ snehavihvalāḥ || 39 ||

Report an error

उद्धवेन समं सर्वास्ततस्ता व्रजयोषितः ॥ । अनुजग्मुर्मुदा युक्ताः कृष्णदर्शनलालसाः ॥ ४० ॥

uddhavena samaṃ sarvāstatastā vrajayoṣitaḥ || | anujagmurmudā yuktāḥ kṛṣṇadarśanalālasāḥ || 40 ||

Report an error

गायन्त्यः प्रियगीतानि तद्बालचरितानि च ॥ । जग्मुः सहैव शनकैरुद्धवेन व्रजांगनाः ॥ ४१ ॥

gāyantyaḥ priyagītāni tadbālacaritāni ca || | jagmuḥ sahaiva śanakairuddhavena vrajāṃganāḥ || 41 ||

Report an error

यदुपुर्य्यां ततो दृष्ट्वा उद्यानविपिनावलीः ॥ । अद्य देवं प्रपश्यामः कृष्णाख्यं नंदनंदनम् ॥ ४२ ॥

yadupuryyāṃ tato dṛṣṭvā udyānavipināvalīḥ || | adya devaṃ prapaśyāmaḥ kṛṣṇākhyaṃ naṃdanaṃdanam || 42 ||

Report an error

द्वारवत्यां तु गमनाद्ध्यानाल्लक्ष्मीपतेस्तदा ॥ । अशेषकल्मषान्मुक्ता विध्वस्ताखिलबन्धनाः ॥ ४३ ॥

dvāravatyāṃ tu gamanāddhyānāllakṣmīpatestadā || | aśeṣakalmaṣānmuktā vidhvastākhilabandhanāḥ || 43 ||

Report an error

संप्राप्तास्तास्ततः सर्वास्तीरे मयसरस्य च ॥ । प्रणिपत्योद्धवः प्राह गोपिकाः कृष्णदेवताः ॥ ४४ ॥

saṃprāptāstāstataḥ sarvāstīre mayasarasya ca || | praṇipatyoddhavaḥ prāha gopikāḥ kṛṣṇadevatāḥ || 44 ||

Report an error

स्थीयतां मातरश्चात्रात्रैवेष्यति महाभुजः ॥ । कृष्णः कमलपत्राक्षो विधास्यति च वो हितम् ॥ ४५ ॥

sthīyatāṃ mātaraścātrātraiveṣyati mahābhujaḥ || | kṛṣṇaḥ kamalapatrākṣo vidhāsyati ca vo hitam || 45 ||

Report an error

॥ गोप्य ऊचुः ॥ ॥ । कस्योद्धव इदं चात्र सरः सारसशोभितम् ॥ । संपूर्णं पंकजैश्चित्रैः कल्हारकुमुदोत्पलैः ॥ ४६ ॥

|| gopya ūcuḥ || || | kasyoddhava idaṃ cātra saraḥ sārasaśobhitam || | saṃpūrṇaṃ paṃkajaiścitraiḥ kalhārakumudotpalaiḥ || 46 ||

Report an error

॥ । ॥ उद्धव उवाच ॥ ॥ । मयो नाम महादैत्यो मायावी लोकविश्रुतः ॥ । कृतं तेन सरः शुभ्रं तस्य नाम्ना च विश्रुतम् ॥ ४७ ॥

|| | || uddhava uvāca || || | mayo nāma mahādaityo māyāvī lokaviśrutaḥ || | kṛtaṃ tena saraḥ śubhraṃ tasya nāmnā ca viśrutam || 47 ||

Report an error

॥ श्रीगोप्य ऊचुः ॥ ॥ । शीघ्रमानय गोविंदं साधु दर्शय चाच्युतम्॥ । नयनानंदजननं तापत्रयविनाशनम् ॥ ४८ ॥

|| śrīgopya ūcuḥ || || | śīghramānaya goviṃdaṃ sādhu darśaya cācyutam|| | nayanānaṃdajananaṃ tāpatrayavināśanam || 48 ||

Report an error

तच्छ्रुत्वा वचनं तासां गोपिकानां तदोद्धवः ॥ । दूतैः समानयामास श्रीकृष्णं शीघ्रयायिभिः ॥ ४९ ॥

tacchrutvā vacanaṃ tāsāṃ gopikānāṃ tadoddhavaḥ || | dūtaiḥ samānayāmāsa śrīkṛṣṇaṃ śīghrayāyibhiḥ || 49 ||

Report an error

आयांतं शीघ्रयानेन दृष्ट्वा देवकिनंदनम् ॥ । भ्राजमानं सुवपुषा वनमालाविभूषितम् ॥ ५० ॥

āyāṃtaṃ śīghrayānena dṛṣṭvā devakinaṃdanam || | bhrājamānaṃ suvapuṣā vanamālāvibhūṣitam || 50 ||

Report an error

ज्वलत्किरीटमुकुटं स्फुरन्मकरकुण्डलम्॥ । श्रीवत्सांकं महाबाहुं पीतकौशेयवाससम् ॥ ५१ ॥

jvalatkirīṭamukuṭaṃ sphuranmakarakuṇḍalam|| | śrīvatsāṃkaṃ mahābāhuṃ pītakauśeyavāsasam || 51 ||

Report an error

आतपत्रैर्वृतं मूर्ध्नि संवृतं वृष्णिपुंगवैः ॥ । संस्तुतं बंदिमुख्यैश्च गीतवादित्रनिस्वनैः ॥ ५२ ॥

ātapatrairvṛtaṃ mūrdhni saṃvṛtaṃ vṛṣṇipuṃgavaiḥ || | saṃstutaṃ baṃdimukhyaiśca gītavāditranisvanaiḥ || 52 ||

Report an error

पौरजानपदैर्लोकैर्वैष्णवैः सर्वतो वृतम् ॥ । पश्यन्तं हंसमिथुनैः सरः सारसशोभितम् ॥ ५३ ॥

paurajānapadairlokairvaiṣṇavaiḥ sarvato vṛtam || | paśyantaṃ haṃsamithunaiḥ saraḥ sārasaśobhitam || 53 ||

Report an error

तं दृष्ट्वाऽच्युतमायांतं लोककांतं मनोहरम् ॥ । प्रियं प्रियाश्चिराद्दृष्ट्वा मुमुहुस्ता व्रजांगनाः ॥ ५४ ॥

taṃ dṛṣṭvā'cyutamāyāṃtaṃ lokakāṃtaṃ manoharam || | priyaṃ priyāścirāddṛṣṭvā mumuhustā vrajāṃganāḥ || 54 ||

Report an error

चिराय संज्ञां संप्राप्य विलेपुश्च सुदुःखिताः ॥ । हा नाथ कांत हा कृष्ण हा व्रजेश मनोहर ॥ ५५ ॥

cirāya saṃjñāṃ saṃprāpya vilepuśca suduḥkhitāḥ || | hā nātha kāṃta hā kṛṣṇa hā vrajeśa manohara || 55 ||

Report an error

संवर्धितोऽसि यैर्बाल्ये क्रीडितो वत्सपालकैः ॥ । तेऽपि त्वया परित्यक्ताः कथं दुष्टोऽसि निर्घृणः ॥ ५६ ॥

saṃvardhito'si yairbālye krīḍito vatsapālakaiḥ || | te'pi tvayā parityaktāḥ kathaṃ duṣṭo'si nirghṛṇaḥ || 56 ||

Report an error

न ते धर्मो न सौहार्द्दं न सत्यं सख्यमेव च ॥ । पितृमातृपरित्यागी कथं यास्यसि सद्गतिम् ॥ ५७ ॥

na te dharmo na sauhārddaṃ na satyaṃ sakhyameva ca || | pitṛmātṛparityāgī kathaṃ yāsyasi sadgatim || 57 ||

Report an error

स्वामिन्भक्तपरित्यागः सर्वशास्त्रेषु गर्हितः ॥ । त्यजताऽस्मान्वने वीर धर्मो नावेक्षितस्त्वया ॥ ५८ ॥

svāminbhaktaparityāgaḥ sarvaśāstreṣu garhitaḥ || | tyajatā'smānvane vīra dharmo nāvekṣitastvayā || 58 ||

Report an error

॥ प्रह्लाद उवाच ॥ ॥ । श्रुत्वा तासां विलपितं गोपीनां नंद नंदन । अनन्यशरणाः सर्वा भावज्ञो भगवान्विभुः॥ । सांत्वयामास वचनैर्व्रजेशस्ता व्रजांगनाः ॥ ५९ ॥

|| prahlāda uvāca || || | śrutvā tāsāṃ vilapitaṃ gopīnāṃ naṃda naṃdana | ananyaśaraṇāḥ sarvā bhāvajño bhagavānvibhuḥ|| | sāṃtvayāmāsa vacanairvrajeśastā vrajāṃganāḥ || 59 ||

Report an error

अध्यात्मशिक्षया गोपीः प्रभुस्ता अन्वशिक्षयत् ॥ ६० ॥

adhyātmaśikṣayā gopīḥ prabhustā anvaśikṣayat || 60 ||

Report an error

श्रीभगवानुवाच॥ । भवतीनां वियोगो मे न हि सर्वात्मना क्वचित्॥ । वसामि हृदये शश्वद्भूतानामविशेषतः ॥ ६१ ॥

śrībhagavānuvāca|| | bhavatīnāṃ viyogo me na hi sarvātmanā kvacit|| | vasāmi hṛdaye śaśvadbhūtānāmaviśeṣataḥ || 61 ||

Report an error

अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तो देवाः सवासवाः ॥ । आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः ॥ ६२ ॥

ahaṃ sarvasya prabhavo matto devāḥ savāsavāḥ || | ādityā vasavo rudrāḥ sādhyā viśve marudgaṇāḥ || 62 ||

Report an error

ब्रह्मा रुद्रश्च विष्णुश्च सनकाद्या महर्षयः ॥ । इंद्रियाणि मनो बुद्धिस्तथा सत्त्वं रजस्तमः ॥ ६३ ॥

brahmā rudraśca viṣṇuśca sanakādyā maharṣayaḥ || | iṃdriyāṇi mano buddhistathā sattvaṃ rajastamaḥ || 63 ||

Report an error

कामः क्रोधश्च लोभश्च मोहोऽहंकार एव च ॥ । एतत्सर्वमशेषेण मत्तो गोप्यः प्रवर्त्तते ॥ ६४ ॥

kāmaḥ krodhaśca lobhaśca moho'haṃkāra eva ca || | etatsarvamaśeṣeṇa matto gopyaḥ pravarttate || 64 ||

Report an error

एतज्ज्ञात्वा महाभागा मा स्म कृध्वं मनः शुचि ॥ । सर्वभूतेषु मां नित्यं भावयध्वमकल्मषाः ॥ ६५ ॥

etajjñātvā mahābhāgā mā sma kṛdhvaṃ manaḥ śuci || | sarvabhūteṣu māṃ nityaṃ bhāvayadhvamakalmaṣāḥ || 65 ||

Report an error

॥ प्रह्लाद उवाच ॥ ॥ । ताः कृष्णवचनं श्रुत्वा गोप्यो विध्वस्तबन्धनाः ॥ । विमुक्तसंशयक्लेशा दर्शनानन्दसंप्लुताः॥ । ऊचुश्च गोपवध्वस्ताः कृष्णं निर्मलमानसाः ॥ ६६ ॥

|| prahlāda uvāca || || | tāḥ kṛṣṇavacanaṃ śrutvā gopyo vidhvastabandhanāḥ || | vimuktasaṃśayakleśā darśanānandasaṃplutāḥ|| | ūcuśca gopavadhvastāḥ kṛṣṇaṃ nirmalamānasāḥ || 66 ||

Report an error

॥ । ॥ गोप्य ऊचुः ॥ ॥ । अद्य नः सफलं जन्म अद्य नः सफला दृशः ॥ । यत्त्वां पश्याम गोविन्द नागरीजनवल्लभम् ॥ ६७ ॥

|| | || gopya ūcuḥ || || | adya naḥ saphalaṃ janma adya naḥ saphalā dṛśaḥ || | yattvāṃ paśyāma govinda nāgarījanavallabham || 67 ||

Report an error

पुण्यहीना न पश्यंति कृष्णाख्यं पुरुषं परम् ॥ । वाक्यैर्हेत्वर्थसंयुक्तैर्यदि संबोधिता वयम् ॥ । तथापि माया हृदयान्नापैति मधुसूदन ॥ ६८ ॥

puṇyahīnā na paśyaṃti kṛṣṇākhyaṃ puruṣaṃ param || | vākyairhetvarthasaṃyuktairyadi saṃbodhitā vayam || | tathāpi māyā hṛdayānnāpaiti madhusūdana || 68 ||

Report an error

॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ । दर्शनात्स्पर्शनाच्चास्य विमुक्ताऽशेषबन्धनाः ॥ । स्नात्वा च सकलान्कामानवाप्स्यथ व्रजांगनाः ॥ ६९ ॥

|| śrīkṛṣṇa uvāca || || | darśanātsparśanāccāsya vimuktā'śeṣabandhanāḥ || | snātvā ca sakalānkāmānavāpsyatha vrajāṃganāḥ || 69 ||

Report an error

॥ गोप्य ऊचुः ॥ ॥ । अद्भुतो हि प्रभावस्ते सरसोऽस्य उदाहृतः ॥ । विधिं ब्रूहि जगन्नाथ विस्तराद्वृष्णिनन्दन ॥ ७० ॥

|| gopya ūcuḥ || || | adbhuto hi prabhāvaste saraso'sya udāhṛtaḥ || | vidhiṃ brūhi jagannātha vistarādvṛṣṇinandana || 70 ||

Report an error

॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ । भवतीनां मया सार्द्धं सञ्जातमत्र दर्शनम् ॥ । तस्मान्मया सदा ह्यत्र स्नातव्यं नियमेन हि ॥ ७१ ॥

|| śrīkṛṣṇa uvāca || || | bhavatīnāṃ mayā sārddhaṃ sañjātamatra darśanam || | tasmānmayā sadā hyatra snātavyaṃ niyamena hi || 71 ||

Report an error

यः स्नात्वा परया भक्त्या पितॄन्सन्तर्पयिष्यति ॥ । श्रावणस्य सिते पक्षे द्वादश्यां नियतः शुचिः ॥ ७२ ॥

yaḥ snātvā parayā bhaktyā pitṝnsantarpayiṣyati || | śrāvaṇasya site pakṣe dvādaśyāṃ niyataḥ śuciḥ || 72 ||

Report an error

दत्त्वा दानं स्वशक्त्या च मामुद्दिश्य तथा पितॄन् ॥ । लभते वैष्णवं लोकं पितृभिः परिवारितः ॥ ७३ ॥

dattvā dānaṃ svaśaktyā ca māmuddiśya tathā pitṝn || | labhate vaiṣṇavaṃ lokaṃ pitṛbhiḥ parivāritaḥ || 73 ||

Report an error

मय तीर्थं समासाद्य कृत्वा च करयोः कुशान् ॥ । फलमेकं गृहीत्वा तु मन्त्रेणार्घ्यं प्रदापयेत् ! ॥ ७४ ॥

maya tīrthaṃ samāsādya kṛtvā ca karayoḥ kuśān || | phalamekaṃ gṛhītvā tu mantreṇārghyaṃ pradāpayet ! || 74 ||

Report an error

गृहान्धकूपे पतितं माया पाशशतैर्वृतम् ॥ । मामुद्धर महीनाथ गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते ॥ ७५ ॥

gṛhāndhakūpe patitaṃ māyā pāśaśatairvṛtam || | māmuddhara mahīnātha gṛhāṇārghyaṃ namo'stu te || 75 ||

Report an error

॥ अर्घ्यमन्त्रः ॥ ॥ । स्नात्वा यः परया भक्त्या पितॄन्संतर्प्य भावतः ॥ । कुर्याच्छ्राद्धं च परया पितृभक्त्या समन्वितः ॥ ७६ ॥

|| arghyamantraḥ || || | snātvā yaḥ parayā bhaktyā pitṝnsaṃtarpya bhāvataḥ || | kuryācchrāddhaṃ ca parayā pitṛbhaktyā samanvitaḥ || 76 ||

Report an error

दक्षिणां च ततो दद्याद्रजतं रुक्ममेव च ॥ । विशेषतः प्रदातव्यं पायसं च सशर्करम् ॥ ७७ ॥

dakṣiṇāṃ ca tato dadyādrajataṃ rukmameva ca || | viśeṣataḥ pradātavyaṃ pāyasaṃ ca saśarkaram || 77 ||

Report an error

नवनीतं घृतं छत्रं कंबलाजिनमेव च ॥ । भवतीभिः समं यस्मात्संजातं मम दर्शनम् ॥ । आगंतव्यं मया तस्मात्सदा ह्यस्मिञ्जलाशये ॥ ७८ ॥

navanītaṃ ghṛtaṃ chatraṃ kaṃbalājinameva ca || | bhavatībhiḥ samaṃ yasmātsaṃjātaṃ mama darśanam || | āgaṃtavyaṃ mayā tasmātsadā hyasmiñjalāśaye || 78 ||

Report an error

योऽत्र स्नानं प्रकुरुते मयस्य सरसि प्रियाः ॥ । गंगास्नानफलं तस्य विष्णुलोकस्तथाऽक्षयः ॥ ७९ ॥

yo'tra snānaṃ prakurute mayasya sarasi priyāḥ || | gaṃgāsnānaphalaṃ tasya viṣṇulokastathā'kṣayaḥ || 79 ||

Report an error

मुक्तिं प्रयांति तस्यैव पितरस्त्रिकुलोद्भवाः ॥ । पुत्रपौत्रसमायुक्तो धनधान्यसमन्वितः ॥ । यावज्जीवं सुखं भुक्त्वा चान्ते हरिपुरं व्रजेत् ॥ ८० ॥

muktiṃ prayāṃti tasyaiva pitarastrikulodbhavāḥ || | putrapautrasamāyukto dhanadhānyasamanvitaḥ || | yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhuktvā cānte haripuraṃ vrajet || 80 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).