Read / Narayaneeyam / Dashaka 5 of 100 दशकम् ५
Vyaktāvyaktamidaṃ na kiñcidabhavatprākprākṛtaprakṣaye ॥
Ten-verse prayers to Krishna of Guruvayur retelling the Bhagavata Purana.
10 verses · Sanskrit with transliteration
व्यक्ताव्यक्तमिदं न किञ्cइदभवत्प्राक्प्राकृतप्रक्षये ।
मायायाम् गुणसाम्यरुद्धविकृउतौ त्वय्यागतायां लयम ।
नो मृत्युश्cअ तदामृतं cअ समभून्नाह्नो न रात्रेः स्थिति ।
स्तत्रैकस्त्वमशिष्यथाः किल परानन्दप्रकाशात्मना ॥ १ ॥
vyaktāvyaktamidaṃ na kiñcidabhavatprākprākṛtaprakṣaye |
māyāyām guṇasāmyaruddhavikṛutau tvayyāgatāyāṃ layama |
no mṛtyuśca tadāmṛtaṃ ca samabhūnnāhno na rātreḥ sthiti |
statraikastvamaśiṣyathāḥ kila parānandaprakāśātmanā || 1 ||
कालः कर्मगुणाश्cअ जीवनिवहा विश्वं cअ कार्यं विभोः ।
cइल्लीलारतिमेयुषि त्वयि तदा निर्लीनतामाययुः ।
तेषां नैव वदन्त्यसत्वमयि भो शक्त्यात्मना तिष्टतां ।
नो cएत् किं गगनप्रसूनसदृउशां भूयो भवेत्संभवः ॥ २ ॥
kālaḥ karmaguṇāśca jīvanivahā viśvaṃ ca kāryaṃ vibhoḥ |
cillīlāratimeyuṣi tvayi tadā nirlīnatāmāyayuḥ |
teṣāṃ naiva vadantyasatvamayi bho śaktyātmanā tiṣṭatāṃ |
no cet kiṃ gaganaprasūnasadṛuśāṃ bhūyo bhavetsaṃbhavaḥ || 2 ||
एवं cअ द्विपरार्धकालविगतावीक्षां सिसृक्षात्मिकां ।
विभ्राणे त्वयि cउक्षुभे त्रिभुवनीभावाय माया स्वयम ।
मायातः खलु कालशक्तिरखिलादृष्टां स्वभावोऽपि cअ ।
प्रादुर्भूय गुणान्विकास्य विदधुस्तस्यास्यास्सहायक्रियाम् ॥ ३ ॥
evaṃ ca dviparārdhakālavigatāvīkṣāṃ sisṛkṣātmikāṃ |
vibhrāṇe tvayi cukṣubhe tribhuvanībhāvāya māyā svayama |
māyātaḥ khalu kālaśaktirakhilādṛṣṭāṃ svabhāvo'pi ca |
prādurbhūya guṇānvikāsya vidadhustasyāsyāssahāyakriyām || 3 ||
मायासन्निहितोऽप्रविष्टवपुषा साक्षीति गीतो भवान् ।
भेदैस्तां प्रतिबिंबतो विविशिवान् जीवोऽपि नैवापरः ।
कालादिप्रतिबोधिताऽथ भवता संcओदिता cअ स्वयं ।
माया स खलु बुद्धितत्वमसृजद्योऽसौ महानुcयते ॥ ४ ॥
māyāsannihito'praviṣṭavapuṣā sākṣīti gīto bhavān |
bhedaistāṃ pratibiṃbato viviśivān jīvo'pi naivāparaḥ |
kālādipratibodhitā'tha bhavatā saṃcoditā ca svayaṃ |
māyā sa khalu buddhitatvamasṛjadyo'sau mahānucyate || 4 ||
तत्रासौ त्रिगुणात्मकोऽपि cअ महान् सत्वप्रधानः स्वयं ।
जीवेऽस्मिन् खलु निर्विकल्पमहमित्युद्बोधनिष्पादकः ।
cअक्रेऽस्मिन् सविकल्पबोधकमहन्तत्वं महान् खल्वसौ ।
सम्पुष्टं त्रिगुणैस्तमोऽतिबहुलं विष्णो भवत्प्रेरणात् ॥ ५ ॥
tatrāsau triguṇātmako'pi ca mahān satvapradhānaḥ svayaṃ |
jīve'smin khalu nirvikalpamahamityudbodhaniṣpādakaḥ |
cakre'smin savikalpabodhakamahantatvaṃ mahān khalvasau |
sampuṣṭaṃ triguṇaistamo'tibahulaṃ viṣṇo bhavatpreraṇāt || 5 ||
सोऽहं cअ त्रिगुणक्रमात् त्रिविधतामासाद्य वैकारिको ।
भूयस्तैजसतामसाविति भवन्नाद्येन सत्वात्मना ।
देवानिन्द्रियमानिनोऽकृत दिशावातार्कपाश्यश्विनो ।
वह्नीन्द्राcयुतमित्रकान् विधुविधिश्रीरुद्रशारीरकान् ॥ ६ ॥
so'haṃ ca triguṇakramāt trividhatāmāsādya vaikāriko |
bhūyastaijasatāmasāviti bhavannādyena satvātmanā |
devānindriyamānino'kṛta diśāvātārkapāśyaśvino |
vahnīndrācyutamitrakān vidhuvidhiśrīrudraśārīrakān || 6 ||
भूमन्मानसभुद्ध्यहंकृतिमिळccइत्ताख्यवृत्यन्वितं ।
तccआन्तःकरणं विभो तव बलात् सत्वांश एवासृजत ।
जातस्तैजसतो दशेन्द्रियगणस्तत्तामसांशात्पुन ।
स्तन्मात्रं नभसो मरुत्पुरपते शब्दोऽजनि त्वद्बलात् ॥ ७ ॥
bhūmanmānasabhuddhyahaṃkṛtimil̤accittākhyavṛtyanvitaṃ |
taccāntaḥkaraṇaṃ vibho tava balāt satvāṃśa evāsṛjata |
jātastaijasato daśendriyagaṇastattāmasāṃśātpuna |
stanmātraṃ nabhaso marutpurapate śabdo'jani tvadbalāt || 7 ||
शब्दाद्व्योम ततः ससर्जिथ विभो स्पर्शं ततो मारुतं ।
तस्माद्रूपमतो महोऽथ cअ रसं तोयं cअ गन्धं महीम ।
एवम् माधव पूर्वपूर्वकलनादाद्याद्यधर्मान्वितं ।
भूतग्राममिमं त्वमेव भगवन् प्राकाशयस्तामसात् ॥ ८ ॥
śabdādvyoma tataḥ sasarjitha vibho sparśaṃ tato mārutaṃ |
tasmādrūpamato maho'tha ca rasaṃ toyaṃ ca gandhaṃ mahīma |
evam mādhava pūrvapūrvakalanādādyādyadharmānvitaṃ |
bhūtagrāmamimaṃ tvameva bhagavan prākāśayastāmasāt || 8 ||
एते भूतगणास्तथेन्द्रियगणा देवाश्cअ जाता पृथङ् ।
नो शेकुर्भुवनाण्डनिर्मितिविधौ देवैरमीभिस्तदा ।
त्वं नानाविधसूक्तिभिर्नुतगुणस्तत्वान्यमून्याविशं ।
श्cएष्टाशक्तिमुदीर्य तानि घटयन् हैरण्यमण्डं व्यधाः ॥ ९ ॥
ete bhūtagaṇāstathendriyagaṇā devāśca jātā pṛthaṅ |
no śekurbhuvanāṇḍanirmitividhau devairamībhistadā |
tvaṃ nānāvidhasūktibhirnutaguṇastatvānyamūnyāviśaṃ |
śceṣṭāśaktimudīrya tāni ghaṭayan hairaṇyamaṇḍaṃ vyadhāḥ || 9 ||
अण्डं तत्खलु पूर्वसृष्टसलिलेऽतिष्ठत् सहस्रं समाः ।
निर्भिन्दन्नकृथाश्cअतुर्दशजगद्रूपं विराडाह्वयम ।
साहस्रैः करपादमूर्धनिवहैर्निश्शेषजीवात्मको ।
निर्भातोऽसि मरुत्पुराधिप स मां त्रायस्व सर्वामयात् ॥ १० ॥
aṇḍaṃ tatkhalu pūrvasṛṣṭasalile'tiṣṭhat sahasraṃ samāḥ |
nirbhindannakṛthāścaturdaśajagadrūpaṃ virāḍāhvayama |
sāhasraiḥ karapādamūrdhanivahairniśśeṣajīvātmako |
nirbhāto'si marutpurādhipa sa māṃ trāyasva sarvāmayāt || 10 ||
← Dashaka 4 Kalyatām mama kuruṣva tāvatīṃ … Dashaka 6 → Evaṃ caturdaśajaganmayatāṃ gatasya Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).